Co stoi za wyprzedażą obligacji na światowych rynkach?

Koszty finansowania rządów w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Japonii są bliskie najwyższych poziomów od kilku dekad. Inwestorzy obawiają się utrzymującej się inflacji, dalszych podwyżek stóp procentowych oraz rosnącego zadłużenia państw.

Wyższe rentowności obligacji mogą zwiększać koszty finansowania gospodarstw domowych i firm, a także pogarszać sytuację finansów publicznych.

## Co się dzieje?

Rentowność 10-letnich obligacji Japonii sięgnęła we wtorek 3%, po raz pierwszy od 1996 roku. To ważny poziom dla gospodarki, która wciąż wychodzi z okresu wyjątkowo niskich stóp procentowych.

Koszty pożyczania na 30 lat w Wielkiej Brytanii są najwyższe od 30 lat. Rentowności 10-letnich obligacji Niemiec i Francji osiągnęły poziomy ostatnio notowane odpowiednio w 2011 i 2008 roku.

Rentowność 30-letnich obligacji USA wzrosła wcześniej w sierpniu do najwyższego poziomu od 2007 roku.

Do wzrostu rentowności przyczyniają się także ponownie rosnące ceny ropy, związane z napięciami między USA a Iranem. Wyższa inflacja skłania inwestorów do przygotowania się na kolejne podwyżki stóp procentowych.

Sytuację pogarszają obawy dotyczące rosnącego zadłużenia. Dług Stanów Zjednoczonych właśnie przekroczył 40 bln USD. W relacji do wielkości gospodarki zadłużenie wynosi co najmniej 100% produktu krajowego brutto we wszystkich państwach grupy G7, z wyjątkiem Niemiec.

Na oczekiwania dotyczące podwyżek stóp wpłynęło również jastrzębie wystąpienie przewodniczącego amerykańskiej Rezerwy Federalnej Kevina Warsha podczas sympozjum w Jackson Hole.

## Dlaczego to ważne?

Rentowności obligacji wyznaczają poziom kosztów pożyczania w całej gospodarce. Dotyczy to zarówno długu rządowego, jak i kredytów hipotecznych, pożyczek studenckich oraz kredytów samochodowych. Wyższe stopy procentowe zmniejszają atrakcyjność pożyczania i wydawania pieniędzy, co może spowolnić wzrost gospodarczy.

Przykładowo oprocentowanie 30-letnich kredytów hipotecznych w USA wzrosło do najwyższego poziomu od roku i wynosi blisko 6,7%. Stało się tak wraz ze wzrostem rentowności 10-letnich obligacji skarbowych USA.

Wyższe rentowności oznaczają także większe wydatki rządów na obsługę długu przy jego refinansowaniu. W Wielkiej Brytanii, po gwałtownym wzroście zadłużenia i rentowności obligacji, koszty odsetek sięgają prawie 4% wielkości gospodarki. W marcu brytyjski organ nadzorujący finanse publiczne podał, że jest to mniej więcej dwa razy więcej niż średnia z dekady poprzedzającej pandemię. Koszty obsługi długu przewyższają również budżet obronny.

Rentowności obligacji wpływają także na inne rynki finansowe. Teoretycznie wyższe rentowności zmniejszają atrakcyjność akcji, choć dobre wyniki spółek pomogły utrzymać rynek akcji na wysokim poziomie. Presja może pojawić się również w przypadku funduszy hedgingowych o dużym zadłużeniu, które prowadzą transakcje na wielu rynkach.

## Jaki wpływ mają najwięksi dostawcy technologii AI?

Kolejnym czynnikiem podbijającym rentowności obligacji jest zwiększona sprzedaż długu przez największe firmy technologiczne finansujące inwestycje w sztuczną inteligencję.

Działają tu podstawowe prawa popytu i podaży. Jeżeli rośnie zapotrzebowanie na finansowanie, pożyczkodawcy mogą żądać wyższego oprocentowania. To z kolei podnosi rentowność obligacji.

Pięć największych firm technologicznych rozwijających rozwiązania AI — Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft i Oracle — wyemitowało już w tym roku 220 mld USD długu. Środki finansują inwestycje w centra danych i modele sztucznej inteligencji. Według danych LSEG to ponad dwa razy więcej niż łączna wartość emisji tych firm w całym poprzednim roku.

Finansowanie inwestycji w AI pomogło zwiększyć globalną wartość emisji obligacji korporacyjnych do rekordowych 4,9 bln USD od początku 2026 roku. To o 14% więcej niż w tym samym momencie rok wcześniej, wynika z danych LSEG.

## Co mogą zrobić rządy i banki centralne?

Departament Skarbu USA ogłosił niedawno skup obligacji własnych. Analitycy oceniają, że działanie ma ograniczyć wzrost kosztów pożyczania.

Początkowo pomogło to ustabilizować rynek, ale rentowności obligacji o długim terminie wykupu ponownie zaczęły rosnąć.

Sekretarz skarbu USA Scott Bessent uważa, że obawy dotyczące rosnącego długu i rentowności pomijają siłę amerykańskiej gospodarki.

Banki centralne mogą również kupować obligacje, gdy na rynkach pojawiają się poważne napięcia. Bank Anglii zastosował takie rozwiązanie podczas kryzysu wywołanego brytyjskim mini-budżetem w 2022 roku.

Europejski Bank Centralny może kupować obligacje rządowe, aby powstrzymać „nieuzasadniony i nieuporządkowany” wzrost kosztów pożyczania. Umożliwia mu to Instrument Ochrony Transmisji Polityki Pieniężnej (Transmission Protection Instrument), pod warunkiem że państwo znajdujące się pod presją przestrzega unijnych zasad budżetowych.

## Czy za wzrostem rentowności stoją inwestorzy wymuszający dyscyplinę?

Wielu inwestorów uważa, że obecny wzrost rentowności przebiega w uporządkowany sposób i odzwierciedla większe potrzeby pożyczkowe oraz wyższą inflację.

Spadek cen ropy pomógłby ograniczyć presję w krótkim terminie. Inwestorzy podkreślają jednak, że trwały spadek kosztów długoterminowego finansowania będzie możliwy dopiero wtedy, gdy rządy podejmą skoordynowane działania na rzecz zmniejszenia zadłużenia lub zwiększenia wzrostu gospodarczego.

Jeżeli do tego nie dojdzie, inwestorzy wymuszający dyscyplinę fiskalną pozostaną czujni. Określenie to dotyczy uczestników rynku, którzy domagają się wyższego wynagrodzenia za zakup obligacji państw postrzeganych jako nadmiernie rozrzutne. W ten sposób próbują skłonić rządy do prowadzenia ostrożniejszej polityki budżetowej.

Inwestorzy mogą również żądać wyższej premii, jeśli uznają, że decydenci nie radzą sobie z ograniczaniem inflacji.