Modele pożyczkowe Upstart oparte o AI czeka najtrudniejszy test, jeśli stopy pozostaną wysokie

Upstart (NASDAQ: UPST) to internetowa platforma pożyczkowa oparta na AI. Spółka weszła na giełdę w grudniu 2020 r. po cenie 20 USD za akcję, ustanawiając później rekord na poziomie 390 USD w październiku 2021 r. Dziś notowania sięgają ok. 31 USD i na tym tle wraca pytanie, dlaczego kurs cofnął się i z jakimi ryzykami wiąże się scenariusz utrzymania wysokich stóp procentowych.

Dlaczego Upstart jest wrażliwy na poziom stóp procentowych?

Upstart nie jest klasycznym bankiem ani kredytodawcą. Działa jako pośrednik, który za pomocą rozwiązań AI pomaga zatwierdzać pożyczki bankom, spółdzielczym kasom kredytowym i dealerom samochodowym. Zamiast opierać decyzje wyłącznie na tradycyjnych danych — takich jak ocena kredytowa, historia kredytowa czy roczne dochody — Upstart analizuje także mniej typowe informacje, w tym wcześniejsze miejsca pracy, wyniki testów standaryzowanych oraz GPA.

Dzięki temu platforma umożliwia zatwierdzanie szerszej puli pożyczek dla młodszych klientów i osób o niższych dochodach, często z ograniczoną historią kredytową. Spółka generuje większość przychodów jako opłatę/referral fee pobieraną od każdej zatwierdzonej pożyczki.

Jak na wyniki wpływały stopy procentowe?

Wzrost Upstart można oceniać m.in. po liczbie pożyczek przekazanych do realizacji (originated loans), współczynniku konwersji (odsetek zapytań kończących się zatwierdzonym kredytem), marży wkładu (udział opłat zatrzymywanych przez spółkę jako przychód) oraz dynamice łącznych przychodów.

W latach 2020–2021, gdy stopy były blisko zera, biznes rozwijał się dynamicznie. Później, po serii podwyżek Fed — 11 kolejnych podwyżek — w latach 2022 i 2023 nastąpiło wyraźne wyhamowanie.

W danych historycznych spółki widać m.in. spadek dynamiki pożyczek przekazanych do realizacji z 338% w 2021 r. do (59%) w 2022 r. oraz (59%) w 2023 r. Również współczynnik konwersji obniżył się z 24% w 2021 r. do 14,1% w 2022 r. i 9,7% w 2023 r. Przy tym marża wkładu rosła w ujęciu procentowym do 63% w 2023 r., ale przychody ogółem spadały: z (1%) w 2022 r. do (39%) w 2023 r. Dla 2024 r. spółka wskazuje wzrost przychodów o 24%, a w 2025 r. o 64%.

W 2024 i 2025 r. tempo wzrostu przyspieszyło po okresie obniżek stóp. W 2026 r. stopy Fed pozostają jednak niezmienione w przedziale 3,50%–3,75% przez cztery posiedzenia Federal Open Market Committee (FOMC). Ponieważ w maju inflacja osiągnęła najwyższy poziom od trzech lat, wielu analityków zakłada w drugiej połowie roku podwyżki zamiast kolejnych obniżek.

Co Upstart zapowiada na kolejne lata?

W pierwszym kwartale opublikowanym na początku maja spółka potwierdziła wcześniejsze założenia: 40% wzrostu przychodów w 2026 r. oraz 35% CAGR (składana roczna stopa wzrostu) w latach 2025–2028. Upstart oczekuje też poprawy marży skorygowanego EBITDA — z poziomu -21% w 2026 r. do +25% w 2028 r.

Mimo tak optymistycznych założeń kurs akcji jest pod presją: w ujęciu ostatnich 12 miesięcy spółka straciła niemal 50%, co inwestorzy łączą z obawami o scenariusz podwyżek stóp.

Co daje spółce większą odporność niż w 2022–2023?

Upstart jest w lepszej sytuacji niż trzy lata temu. Spółka pozyskała ponad 4 mld USD zobowiązanego kapitału forward-flow od alternatywnych menedżerów aktywów. Oznacza to, że nawet jeśli stopy wzrosną, te instytucje mają obowiązek kupować pożyczki Upstart przez okres do 24 miesięcy.

Dodatkowo spółka zwiększa udział przychodów generowanych z bezpieczniejszych produktów, w tym z pożyczek samochodowych zabezpieczonych oraz HELOC (kredyt pod zastaw kapitału w nieruchomości) zamiast z niezabezpieczonych pożyczek osobistych, które niemal doprowadziły ją do zapaści w latach sprzed trzech lat.

Wycena i ryzyko utrzymania wysokich stóp

Przy wartości przedsiębiorstwa (enterprise value) równej 3,4 mld USD Upstart wygląda na wyceniany na ok. 3 razy sprzedaż z bieżącego roku. Mimo to spółka może pozostawać „poza głównym nurtem” inwestorów do czasu uspokojenia obaw o dalsze podwyżki stóp i kierunek polityki pieniężnej.

Wewnętrzna konkurencja o kapitał inwestorów

Zespół analityków Stock Advisor wskazał listę 10 spółek preferowanych do kupna i nie znalazł na niej Upstart. Wcześniejsze rekomendacje były porównywane m.in. na przykładzie Netflix (rekomendacja z 17 grudnia 2004 r.) oraz Nvidia (rekomendacja z 15 kwietnia 2005 r.). Wskazywano też, że łączna średnia stopa zwrotu Stock Advisor wynosi 936%, wobec 209% dla S&P 500.