Oklo dostaje zgodę startową DOE na reaktor Groves w Teksasie

Oklo poinformowało, że otrzymało od amerykańskiego Departamentu Energii (DoE) „startup authorization” dla reaktora Groves w Teksasie. Zgoda została wydana w ramach Reactor Pilot Program (RPP).

Firma podkreśla, że pozwala to Oklo na załadowanie paliwa jądrowego, przeprowadzenie testów uruchomieniowych i przejście w kierunku „first criticality” (pierwszej krytyczności), czyli momentu osiągnięcia kontrolowanej, samopodtrzymującej reakcji łańcuchowej.

Oklo otrzymało tę zgodę po nieco ponad 10 miesiącach od rozpoczęcia prac. W tym czasie zrealizowano budowę, zatrudnienie, zakupy paliwa i wyposażenia oraz sam proces uzyskania zgody w DoE.

Dlaczego ta decyzja jest ważna

W regulacjach dotyczących energetyki jądrowej kluczowe jest bezpieczeństwo. Uzyskanie komercyjnych zezwoleń dla nowej konstrukcji reaktora w USA zwykle trwa latami, a nawet dekadami.

Oklo prowadzi własną ścieżkę regulacyjną dla projektów komercyjnych. Dla opracowywanego reaktora chłodzonego sodem (sodium-cooled fast reactor) spółka rozpoczęła rozmowy regulacyjne z U.S. Nuclear Regulatory Commission (NRC) w listopadzie 2016 r. Z kolei w marcu 2020 r. Oklo złożyło wniosek o połączoną licencję dla projektu Aurora Powerhouse. Firma nie podaje publicznie, kiedy możliwe będzie uzyskanie licencji komercyjnej.

W ramach programu DoE RPP spółka zakończyła trzy z pięciu etapów przeglądu regulacyjnego dotyczącego budowy i działania. W toku jest jeszcze audyt NRC. Po jego zakończeniu Oklo będzie mogło formalnie wystąpić o licencję komercyjną. Następnie i tak czeka je dalsza ocena ze strony NRC, przy czym zatwierdzenie będzie zależeć od tego, czy audyt i przegląd nie wykażą istotnych problemów wymagających korekty.

Co zmienił Reactor Pilot Program

Wskazuje się, że USA nie rozpoczęły budowy nowej elektrowni jądrowej od 1976 r., a od 1993 r. tylko dwa istniejące zakłady dodały nowe reaktory.

Administracja Donalda Trumpa miała próbować to zmienić dzięki Reactor Pilot Program. Program został ustanowiony w 2025 r. na mocy rozporządzenia wykonawczego. RPP nakazuje NRC stworzenie przyspieszonej ścieżki oceny reaktorów, które zostały bezpiecznie przetestowane przez DoE. Założenie programu obejmuje terminy oceny i zatwierdzenia nowych licencji na budowę i eksploatację w ciągu 18 miesięcy.

W tym układzie projekt Groves Reactor ruszył bardzo szybko. Okno od „greenfield” do „substantial completion” (czyli od etapu całkiem nowego do znaczącego zakończenia prac) wyniosło w przypadku tego obiektu nieco ponad 10 miesięcy. Obejmowało to budowę, zatrudnienie, pozyskanie paliwa i sprzętu oraz procedurę uzyskania zgody w DoE.

Prezes Oklo Jacob DeWitte wskazywał, że to najszybszy znany jego firmie w historii przypadek przejścia od zera do znaczącego zakończenia prac dla pełnoskalowego, prywatnie finansowanego i zlokalizowanego reaktora.

Spółka zwraca jednak uwagę na jeszcze ważniejszy element: doświadczenia z tej ścieżki mają być możliwe do przeniesienia na przyszłe wdrożenia komercyjne.

Jaki to reaktor i do czego prowadzi

Groves Reactor nie jest elektrownią jądrową i nie wykorzystuje konstrukcji SMR chłodzonego sodem, którą rozwija Oklo. To wodny reaktor testowy zaprojektowany do wytwarzania izotopów na potrzeby m.in. terapii radioterapeutycznej w leczeniu nowotworów. Ma wykorzystywać uran o niskim wzbogaceniu (low-enriched uranium).

Oklo wyjaśnia, że obecnie większość izotopów promieniotwórczych w USA jest produkowana za granicą, a projekt Groves ma wspierać rozwój krajowej produkcji.

Jednocześnie głównym celem Oklo pozostaje budowa SMR do wytwarzania energii. Aurora Powerhouse to inna konstrukcja reaktora, inny rodzaj paliwa i inny cel. Firma argumentuje jednak, że w ramach RPP pewne elementy zgód DoE mają przechodzić bezpośrednio do procesu zatwierdzania w NRC, co ma skracać czas oceny.

Oklo podkreśla też, że jako obiekt o rozmiarze komercyjnym Groves pozwala powtórzyć doświadczenia związane z lokalizacją, budową, uruchomieniem i eksploatacją przyszłych reaktorów komercyjnych. Według spółki „powtarzalne podejście” w inżynierii, budowie, rozruchu, operacjach i zatwierdzeniach regulacyjnych ma ograniczać ryzyko realizacyjne i przyspieszać wdrożenia w całej grupie Oklo.

Jeśli tempo procedur dla Aurora Powerhouse będzie podobne do tego, które towarzyszyło projektowi Groves, Oklo może znaleźć się o miesiące, a nawet lata, przed planowanym harmonogramem realizacji docelowej koncepcji.