Wczesna inwestycja w SpaceX dała funduszowi UNC ponad 30%

Firma zarządzająca funduszem University of North Carolina zainwestowała po raz pierwszy w SpaceX ponad 15 lat temu. Wczesna inwestycja za pośrednictwem funduszu venture capital, czyli funduszu finansującego młode, perspektywiczne spółki, pomogła zwiększyć tegoroczną stopę zwrotu funduszu uczelni do ponad 30%.

Dzięki temu fundusz UNC znalazł się wśród najlepiej radzących sobie funduszy uniwersyteckich w USA. Jego wynik pokazuje też, jak wybrana grupa amerykańskich uczelni skorzystała na gwałtownym wzroście wartości inwestycji dokonanych na wczesnym etapie rozwoju spółek.

Fundusze uczelniane z aktywami przekraczającymi 500 mln USD wypracowały w roku zakończonym w czerwcu medianę stopy zwrotu na poziomie 18,9% przed odliczeniem opłat. Fundusz University of Michigan, który wcześnie zainwestował w OpenAI, również ma znaleźć się powyżej tej mediany.

— Albo ma się spółki, których wartość gwałtownie wzrosła, albo się ich nie ma — powiedział Michael Rush, starszy wiceprezes Wilshire.

Z danych Wilshire wynika, że tegoroczne wyniki funduszy uczelnianych są najlepsze od 10 lat, z wyjątkiem 2021 r. Jednocześnie różnice między poszczególnymi funduszami są bardzo duże. Rekordowa pierwsza oferta publiczna SpaceX z 12 czerwca mocno poprawiła wyniki funduszy, które zainwestowały w spółkę ponad dekadę temu. Wycena SpaceX przekracza 1,5 bln USD, jednak akcje spadły poniżej ceny z oferty publicznej wynoszącej 135 USD. W czwartek zamknęły sesję na poziomie 114,92 USD.

Dla uczelni, które wcześniej zainwestowały w technologie i energetykę, wysokie stopy zwrotu mogą zmniejszyć presję finansową wynikającą z zagrożeń dla federalnego finansowania badań, kurczącej się liczby studentów i słabszych wyników funduszy private equity, czyli inwestujących w spółki niepubliczne. Dane Wilshire pokazują, że duże fundusze osiągnęły stopy zwrotu od 14,5% do 20,5%. Wszystkie fundusze uczelniane wypracowały w ciągu 12 miesięcy do czerwca medianę na poziomie 12,7% przed opłatami.

Poszczególne uczelnie zaczną publikować swoje wyniki w kolejnych tygodniach i miesiącach.

Inwestycja w SpaceX

Na 31 marca University of North Carolina Management Co. zarządzała aktywami o wartości prawie 15 mld USD. Fundusz uczelni w Chapel Hill odpowiadał za niemal połowę tej kwoty. Zyski funduszu zostaną podzielone w całym stanie między inne uczelnie należące do UNC System oraz podmioty, dla których organizacja zarządza pieniędzmi, w tym UNC Press i Winston-Salem State University.

Fundusz UNC początkowo przeznaczył zaledwie kilka milionów dolarów na udział w funduszu, który inwestował w SpaceX. Przed ofertą publiczną sprzedał udziały o wartości około 1 mld USD. Nadal posiada udziały w SpaceX warte ponad 1 mld USD. Uczelnia odmówiła komentarza.

Fundusze uczelniane inwestują z myślą o długim terminie. Inwestycje venture capital, takie jak ta w SpaceX, mogą potrzebować dziesięcioleci, aby przynieść duże zyski — powiedział Max Chapman, były przewodniczący rady dyrektorów Chapel Hill Investment Fund.

— Dokonuje się pięciu albo dziesięciu inwestycji i liczy na to, że jedna z nich okaże się sukcesem — powiedział Chapman, który jako student również uczęszczał do tej uczelni. — Ta inwestycja okazała się bardzo udana.

Z inwestycji w spółkę rakietową Elona Muska mają skorzystać także inne uczelnie.

Duke University wcześnie zainwestował w SpaceX. W czerwcu 2025 r. wartość jego funduszu uczelnianego wynosiła 12,3 mld USD, a biuro inwestycyjne zarządzało około dwukrotnie większą kwotą za pośrednictwem innych podmiotów, w tym planu emerytalnego i szpitala.

Washington University in St. Louis zainwestował około 50 mln USD niemal dekadę temu.

Inne udane inwestycje

Ponadprzeciętne zyski przyniosą niektórym funduszom także inwestycje w spółki zajmujące się sztuczną inteligencją.

University of Michigan zainwestował 20 mln USD w OpenAI na wczesnym etapie rozwoju firmy. Według dokumentów publicznych w 2023 r. pakiet ten był wart 2 mld USD. OpenAI, twórca ChatGPT, jest obecnie wyceniane na 852 mld USD i złożyło poufny wniosek dotyczący oferty publicznej. University of Michigan odmówił komentarza na temat tegorocznych wyników.

Cerebras Systems Inc., producent układów scalonych, który w majowej ofercie publicznej pozyskał 5,5 mld USD, pomoże poprawić wyniki Kenyon College w Ohio i jego funduszu o wartości około 700 mln USD. Uczelnia, na której studiuje 1 700 osób, zainwestowała w tę spółkę ponad dekadę temu. Washington University, posiadający aktywa o wartości 17 mld USD, z czego większość stanowi fundusz uczelniany, również zainwestował w fundusze posiadające akcje Cerebras.

— Wszyscy będą otwierać szampana przy tych wielkich ofertach publicznych — powiedział Philip Casey, doradca funduszy uczelnianych i innych inwestorów instytucjonalnych.

Do tegorocznych zwycięzców należeć będą także fundusze, które mimo presji na wycofywanie się z inwestycji w ropę i gaz utrzymały takie aktywa w portfelach. Skorzystały one ze wzrostu cen energii, częściowo napędzanego przez wojnę w Iranie. W roku zakończonym w czerwcu indeks S&P 500 zyskał 22%, natomiast spółki takie jak ExxonMobil Holdings Corp. i Chevron Corp. pomogły podnieść wynik sektora energetycznego, który wzrósł o prawie 30%.

Duże różnice między rocznymi wynikami funduszy uczelnianych rzadko są efektem decyzji podjętych wyłącznie w jednym roku — powiedział Ted Karns, który przez 15 lat pracował w funduszu Princeton University, gdzie współkierował inwestycjami private equity i venture capital.

— Zysk jest rozpoznawany w jednym roku, ale buduje się przez wiele lat — powiedział Karns, który wykłada w Questrom School of Business na Boston University. — Taka koncentracja może działać w obu kierunkach.