Jak Leopold Aschenbrenner zbudował fundusz AI wart 45 mld USD i w kilka dni stracił większość aktywów

Dwa lata temu Leopold Aschenbrenner przekonywał, że należy do nielicznych osób na świecie, które jasno widzą przyszłość sztucznej inteligencji.

W obszernym, 165-stronicowym eseju, który stał się obowiązkową lekturą w Dolinie Krzemowej, były badacz OpenAI przedstawiał się jako swego rodzaju prorok nadchodzącej epoki sztucznej superinteligencji.

W tym tygodniu ograniczenia tej wizji stały się widoczne w praktyce. Prowadzony przez Aschenbrennera fundusz hedgingowy Situational Awareness, nazwany tak samo jak jego szeroko komentowany manifest z czerwca 2024 roku, zderzył się z gwałtownym spadkiem notowań spółek półprzewodnikowych i wezwaniami do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego.

Na początku miesiąca aktywa funduszu sięgały 45 mld USD. Do czwartku spadły jednak do około 10 mld USD. Fundusz musiał sprzedać wszystkie lewarowane pozycje w akcjach, czyli zakłady finansowane częściowo pożyczonym kapitałem, w tym udziały w mocno przecenionych spółkach SK Hynix i CoreWeave. Sprzedano je funduszowi Citadel należącemu do Kena Griffina, po obniżonej cenie — jak wynika z informacji osób zaznajomionych ze sprawą.

Szybki wzrost i nagły spadek funduszu przyciągnęły uwagę zarówno Wall Street, jak i środowiska technologicznego. Aschenbrenner stał się dotąd najbardziej znaną ofiarą gwałtownych wahań towarzyszących boomowi na sztuczną inteligencję.

Aschenbrenner jest postacią budzącą skrajne opinie. Jego internetowi obserwatorzy postrzegali go — najlepszego absolwenta Columbia University, który w wieku 19 lat wygłosił przemówienie pożegnalne — jako geniusza kolejnego wielkiego przełomu. Inwestorzy śledzili kwartalne raporty jego funduszu, szukając wskazówek dotyczących atrakcyjnych akcji związanych ze sztuczną inteligencją.

Przed tegorocznym spadkiem Situational Awareness zyskał ponad 1 000 proc. od momentu powstania — podał w ubiegłym miesiącu „The Wall Street Journal”, który poinformował również, że Aschenbrenner miał zaledwie 24 lata.

Krytycy zwracali uwagę, że przed uruchomieniem funduszu w lipcu 2024 roku nie miał doświadczenia w zarządzaniu pieniędzmi. Ich zdaniem był bardziej szczęściarzem niż bystrym inwestorem. Wskazywali również, że pierwsze doświadczenia zawodowe zdobywał w skazanej na upadek firmie kryptowalutowej FTX. Pomagał tam jej później skompromitowanemu założycielowi, Samowi Bankmanowi-Friedowi, prowadzić działalność charytatywną z apartamentu na najwyższym piętrze w Bahamach.

Inni przedstawiciele Wall Street, w tym byli traderzy globalnych banków inwestycyjnych, zwracali uwagę, że problemy funduszu nie były zaskoczeniem, jeśli — jak wynikało z doniesień — wykorzystywał on dźwignię finansową sięgającą nawet 400 proc. Dźwignia zwiększa zarówno potencjalne zyski, jak i straty, ponieważ pozwala kontrolować aktywa o wartości większej niż zainwestowany kapitał.

„Wiele osób uważało, że pytanie nie brzmi, czy ten fundusz upadnie, ale kiedy do tego dojdzie” — powiedział Jerry Diao, który prowadzi firmę szkoleniową dla pracowników Wall Street. „Być może jego długoterminowe poglądy na temat sztucznej inteligencji są trafne, ale na rynkach publicznych trzeba być przygotowanym na krótką metę”.

Fundusz nie odpowiedział od razu na prośbę CNBC o komentarz.

Jeszcze na początku tego tygodnia, przed sprzedażą aktywów do Citadel, około dwóch trzecich portfela Situational Awareness stanowiły długie i krótkie pozycje w akcjach spółek publicznych — podało jedno ze źródeł. Pozycja długa oznacza zakład na wzrost kursu, a krótka — na jego spadek. Pozostałą część stanowiły udziały w prywatnych firmach. Największą z nich była wielomiliardowa inwestycja w Anthropic.

Źródła CNBC wypowiadały się anonimowo, ponieważ omawiały niepubliczne szczegóły.

Niemal całkowite załamanie Situational Awareness zbiegło się w czasie z zaplanowanym na ten weekend ślubem zarządzającego funduszem, jak przekazały źródła Davidowi Faberowi z CNBC. Aschenbrenner jest zaręczony z Avital Balwit, szefową personelu Daria Amodeia, dyrektora generalnego Anthropic — wynika z profilu opublikowanego w magazynie „Fortune”.

„Dziwność” i „nieugodowość”

Aschenbrenner urodził się w Niemczech w rodzinie lekarzy, a później przeprowadził się do Stanów Zjednoczonych. Według profili i wywiadów podcastowych od najmłodszych lat wyróżniał się w matematyce i informatyce.

W niemieckim systemie edukacji przeskoczył kilka klas i ukończył szkołę średnią w wieku 15 lat. Jako nastolatek studiujący na Columbia University zwrócił uwagę pracą naukową zatytułowaną „Ryzyko egzystencjalne i wzrost”.

Jego koleżanka z Columbia University, Sofia Montrone, powiedziała, że przed spotkaniem z nim na Zoomie, krótko przed ukończeniem studiów w 2021 roku, nigdy o nim nie słyszała.

„To nie było tak, że był jakimś księciem wyłaniającym się ze szkoły” — powiedziała Montrone CNBC. „Był po prostu jednym z nas”.

Montrone, która ukończyła studia jako druga najlepsza absolwentka, oceniła, że podczas tego spotkania Aschenbrenner sprawiał wrażenie osoby dziecinnej i niezręcznej w kontaktach społecznych.

Sam Aschenbrenner mówił później, że jego osobowość — określana przez niego jako intelektualna „dziwność” i „nieugodowość” — była źle przyjmowana w niemieckiej kulturze. Z czasem uznał te cechy za źródło swojej przewagi.

Podczas studiów na Columbia University współtworzył uczelniany oddział ruchu Efektywny Altruizm. To filozofia popularna w części środowiska technologicznego, która zachęca założycieli firm do maksymalizowania zarobków, aby przeznaczać je na pomoc ludzkości.

Ta sieć kontaktów stała się dla niego przepustką do kariery. Po ukończeniu studiów w 2021 roku Aschenbrenner rozpoczął pracę u innego zwolennika Efektywnego Altruizmu — Sama Bankmana-Frieda. Przez pewien czas pracował w Future Fund, charytatywnym ramieniu FTX, zanim firma kryptowalutowa upadła.

W 2023 roku Aschenbrenner dołączył do zespołu Superalignment w OpenAI. Pracował pod kierunkiem Ilii Sutskevera nad problemem zapewnienia, aby sztuczna inteligencja pozostawała zgodna z ludzkimi interesami. Po włamaniu do wewnętrznych systemów OpenAI napisał do zarządu notatkę, w której ostrzegał, że zabezpieczenia firmy są zbyt słabe, by powstrzymać zagraniczne szpiegostwo, wskazując w tym kontekście Chiny.

W 2024 roku OpenAI zwolniło Aschenbrennera, zarzucając mu niewłaściwe udostępnianie poufnych informacji. Aschenbrenner nie zgodził się z tym opisem sytuacji. Twierdził, że zwracał uwagę na problemy z praktykami bezpieczeństwa firmy.

„Lubiłem Leopolda, kiedy pracowaliśmy razem w OpenAI” — napisał w tym tygodniu Scott Aaronson, informatyk pracujący obecnie na University of Texas at Austin, który wcześniej zajmował się bezpieczeństwem sztucznej inteligencji w OpenAI.

„Było mi przykro, kiedy odszedł z powodu udostępniania informacji w sposób, którego kierownictwo nie zaakceptowało” — dodał Aaronson. „Wyglądało na to, że próbował postąpić właściwie, a firma zareagowała zbyt ostro”.

Rzecznik OpenAI odmówił komentarza i przypomniał wcześniejsze stanowisko firmy, zgodnie z którym nie zgadzała się ona z wieloma twierdzeniami Aschenbrennera. Columbia University oraz uczelniany oddział Efektywnego Altruizmu nie odpowiedziały na prośby o komentarz.

Inwestorzy Stripe i GitHub

Kilka tygodni po odejściu z OpenAI Aschenbrenner wykorzystał krótkie doświadczenie w czołowej firmie zajmującej się sztuczną inteligencją do stworzenia szerokiej wizji tego, dokąd zmierza ta technologia i świat.

W eseju z czerwca 2024 roku argumentował, że ogólna sztuczna inteligencja może pojawić się w ciągu kilku lat, a rządy znacznie zaniżają tempo postępu. Zwolennicy uznali esej za dowód, że Aschenbrenner jest cudownym dzieckiem i ma cenny wgląd w kierunek rozwoju sztucznej inteligencji. Krytycy twierdzili natomiast, że przeceniał zarówno krótkoterminowe możliwości technologii, jak i własną pewność co do przyszłości.

W lipcu 2024 roku rosnąca popularność pomogła mu pozyskać kapitał zalążkowy na uruchomienie funduszu hedgingowego, rozpoczynając trwającą dwa lata karierę, jakiej nie oglądano wcześniej w historii Wall Street. Zebrał podobno 225 mln USD od współzałożycieli Stripe, Patricka i Johna Collisonów, byłego dyrektora generalnego GitHub Nata Friedmana oraz inwestora Daniela Grossa.

„Wkrótce świat się obudzi” — pisał wówczas Aschenbrenner. Dodawał, że tylko kilkaset osób ze społeczności związanej ze sztuczną inteligencją wie, co nadchodzi.

„Jeśli choć w przybliżeniu trafnie widzą przyszłość, czeka nas szalona jazda” — pisał.