Barrick: plan wydzielenia kopalń budzi sprzeciw inwestorów

John Thornton wydawał się w ubiegłym roku gotowy odejść ze stanowiska przewodniczącego Barrick Mining Corp. po burzliwych 12 latach. Zamiast tego przejął kontrolę od wieloletniego dyrektora generalnego i rozpoczął przebudowę jednej z największych spółek wydobywających złoto na świecie.

Jego plan napotyka jednak problemy.

Pomysł byłego bankiera Goldman Sachs zakłada wydzielenie północnoamerykańskich kopalń kanadyjskiej spółki do osobnego podmiotu i sprzedaż części jego akcji w pierwszej ofercie publicznej (IPO). Strategia spotkała się ze sprzeciwem części największych inwestorów Barrick, którzy nie chcą dzielić się udziałem w najbardziej wartościowych aktywach firmy.

IPO prawdopodobnie będzie jednym z głównych tematów dla akcjonariuszy, gdy Barrick opublikuje w poniedziałek kwartalne wyniki. Spółka po raz pierwszy przedstawiła ten plan w grudniu, ale nadal nie wskazała dyrektora generalnego nowego podmiotu ani jego siedziby prawnej.

W ostatnich miesiącach zarządzający portfelami w Van Eck Associates Corp. i Mackenzie Financial Corp. kontaktowali się z Barrick, aby wyrazić sprzeciw wobec strategii przewodniczącego. Przeciwna planowi jest również Franklin Equity Group.

Frustracja jest tak duża, że co najmniej jeden inwestor publicznie wezwał Thorntona do rezygnacji. „Jeśli mnie pan pyta, dobrze byłoby, gdyby obecny przewodniczący odszedł w godny sposób i żeby na jego miejsce przyszedł ktoś inny” — powiedział Benoit Gervais, zarządzający portfelem w Mackenzie, spółce zależnej Power Corp., dziesiątego największego akcjonariusza Barrick.

IPO może być ostatnią szansą Thorntona na zmianę sytuacji Barrick, spółki wydobywczej, którą kieruje od 2014 roku. W czasie jego kadencji akcje firmy radziły sobie gorzej niż walory konkurentów — Newmont Corp. i Agnico Eagle Mines Ltd. Barrick nie zdołał również w pełni wykorzystać historycznego wzrostu cen złota. W ubiegłym roku spółka spadła na trzecie miejsce pod względem produkcji na świecie po tym, jak wyprzedziła ją Agnico.

Problemy firmy mogą zaszkodzić reputacji specjalisty od transakcji i osoby mającej rozległe kontakty w biznesie. Thornton zdobył rozgłos, kierując jednym z czołowych banków inwestycyjnych na świecie, ale nie powtórzył podobnych sukcesów jako menedżer spółki.

Tekst powstał na podstawie rozmów z ponad dwoma tuzinami członków kadry kierowniczej, obecnych i byłych pracowników Barrick, bankierów oraz akcjonariuszy. Wiele z tych osób poprosiło o zachowanie anonimowości, ponieważ nie miały upoważnienia do publicznych wypowiedzi.

Za pośrednictwem zewnętrznej rzeczniczki Thornton odmówił komentarza.

Plan IPO ma uwolnić wartość kopalń złota Barrick w Nevadzie i Republice Dominikańskiej. Kierownictwo firmy od dawna twierdzi, że wartość tych aktywów obniżają bardziej problematyczne aktywa Barrick w Afryce, Azji i na Bliskim Wschodzie. Dzięki nowej spółce notowanej na giełdzie Barrick zachowałby większościową kontrolę nad aktywami, a inwestorom zaoferowałby mniejszościowy udział.

Produkcja w kopalniach Nevady spadała w ostatnich latach. Aktywa te są jednak częścią największego na świecie kompleksu wydobywającego złoto i odpowiadają za ponad połowę zysków Barrick. Do nowej spółki trafiłoby również złoże Fourmile, które Barrick określa jako jedno z największych odkryć złota w tym stuleciu, a także kopalnia w Republice Dominikańskiej.

Inwestorzy twierdzą, że restrukturyzacja odbędzie się ich kosztem. Ich udział w działalności operacyjnej może zostać rozwodniony nawet o 15% na rzecz nowych akcjonariuszy.

Zarządzający portfelami w Van Eck, czwartym największym akcjonariuszu Barrick, spotkali się w tym roku z przedstawicielami spółki co najmniej trzy razy, aby zaprotestować przeciwko planowi.

Od specjalisty od transakcji do szefa spółki

Na długo przed dołączeniem do Barrick Thornton ugruntował pozycję jednego z najważniejszych specjalistów od transakcji na Wall Street. 72-letni menedżer awansował w Goldman Sachs, rozwijając obecność banku w Azji i Europie. Został współprezesem banku przed jego debiutem giełdowym w 1999 roku i pełnił tę funkcję do 2003 roku.

Thornton zasiada również w radach kilku innych spółek, w tym Ford Motor Co., Lenovo Group Ltd. i Paramount Skydance Corp. Wykłada globalne przywództwo na chińskim Uniwersytecie Tsinghua. W artykule naukowym z 2021 roku sklasyfikowano go wśród trzech osób o najbardziej centralnej pozycji w analizowanej sieci powiązań korporacyjnych.

Proponowane IPO jest zwieńczeniem strategii finansowej, którą Thornton realizuje od lat. Od objęcia stanowiska przewodniczącego w 2014 roku dążył do zwiększenia wartości rynkowej Barrick poprzez redukcję zadłużenia i koncentrację na wolnych przepływach pieniężnych (free cash flow, czyli środkach pozostających spółce po wydatkach operacyjnych i inwestycjach). W tym samym czasie produkcja złota firmy spadała, a wiele jej najważniejszych zakładów miało problemy z osiąganiem celów.

Thornton twierdzi, że wydzielenie aktywów pozwoli inwestorom uwolnić wartość północnoamerykańskich kopalń. „Rynek będzie mógł bezpośrednio wycenić te aktywa, a ponieważ Barrick zachowa znaczący większościowy udział, wszyscy nasi inwestorzy będą mogli na tym skorzystać” — powiedział podczas majowego dorocznego zgromadzenia akcjonariuszy Barrick.

Rada dyrektorów w dużej mierze przypisała słabe wyniki Barrick byłemu dyrektorowi generalnemu Markowi Bristowowi. Został on zwolniony we wrześniu ubiegłego roku po tym, jak przez 14 kolejnych kwartałów nie realizował wewnętrznych prognoz spółki.

Część inwestorów jest jednak niezadowolona z przywództwa Thorntona. Przewodniczący otrzymał poparcie zaledwie 81,1% akcjonariuszy. To mniej niż przewodniczący Newmont i Agnico Eagle, a także wyraźnie poniżej średniego poparcia na poziomie 91,8%, jakie w ubiegłym roku otrzymywali członkowie rad dyrektorów spółek publicznych.

„Sposób, w jaki Thornton chce zorganizować północnoamerykańską część Barrick, jest dezorientujący” — powiedział Steve Land, zarządzający portfelem we Franklin Equity Group, należącej do Franklin Resources, które posiada akcje Barrick o wartości przekraczającej 500 mln USD.

Kompleks Barrick w Nevadzie jest współwłasnością Newmont. Spółka zagroziła pozwem przeciwko Barrick w związku z zarzutami niewłaściwego zarządzania wspólnym przedsięwzięciem. Bloomberg News informował w lutym, powołując się na osoby zaznajomione ze sprawą, że Newmont, największy producent złota na świecie, uważa, iż przeprowadzenie IPO wymagałoby jego zgody.

„To przyprawia mnie o ból głowy” — powiedział Land. „Wyobrażam sobie, że nie jestem jedyną osobą, która tak uważa”.

Burzliwe spotkanie w Londynie

Pomysł IPO nie pojawił się nagle. Thornton omawiał rozdzielenie północnoamerykańskiej działalności Barrick co najmniej od 2024 roku — twierdzą osoby, z którymi rozmawiał o tym planie.

Koncepcja nabrała większego znaczenia w ubiegłym roku, gdy Barrick zmagał się z kolejnymi problemami. Kurs akcji spółki pozostawał w tyle za konkurentami, mimo że ceny złota gwałtownie rosły. W Mali rząd wojskowy zamknął należący do Barrick ogromny kompleks Loulo-Gounkoto i zatrzymał pracowników podczas ostrego sporu podatkowego.

Presja doprowadziła do kluczowego spotkania w sierpniu ubiegłego roku. Dyrektorzy i najwyżsi menedżerowie zebrali się w londyńskim hotelu Savoy, aby omówić sposoby poprawy sytuacji firmy. Michael Klein, były bankier Citigroup Inc. i zaufany doradca Thorntona, przedstawił radzie dyrektorów oraz kierownictwu możliwe kierunki strategiczne. Wśród propozycji znalazły się potencjalne fuzje, wydzielenia części działalności, przejęcia oraz plan IPO.

Bristow stanowczo sprzeciwiał się propozycjom Kleina. Argumentował, że przed rozważaniem fuzji i przejęć spółka powinna skupić się na poprawie działalności wszystkich swoich zakładów. Były dyrektor generalny, który kierował Barrick od 2019 roku, zarzucał również Kleinowi przedstawianie sytuacji firmy w nadmiernie pesymistyczny sposób. Thornton obserwował spotkanie z boku.

Odpowiedź Bristowa niewiele zmieniła. Południowoafrykański menedżer stracił już zaufanie Thorntona i rady dyrektorów. Zarzucano mu niewykonanie celów finansowych oraz brak udanych przejęć. Obawy dotyczyły również kryzysu w kopalni Barrick w Mali oraz — zdaniem kierownictwa — błędów w nadzorze nad działalnością w Nevadzie. W latach 2022–2025 w zakładach tych zginęło czterech pracowników.

Miesiąc po spotkaniu w Londynie Bristow odszedł ze stanowiska.

Nowym dyrektorem generalnym został Mark Hill, dyrektor operacyjny działalności firmy w Ameryce Łacińskiej. Thornton zaczął natomiast obsadzać Barrick osobami ze swojego otoczenia. James McGuire, nowy główny prawnik Barrick zatrudniony w lutym, wcześniej reprezentował Thorntona i jego żonę w sporze majątkowym z sąsiadami pary w Palm Beach — wynika z dokumentów sądowych. Woo Lee, który przez kilka lat pracował w prywatnej firmie doradczej Thorntona JL Thornton & Co., zanim dołączył do Barrick w 2014 roku, został dyrektorem ds. globalnych relacji firmy.

Rzecznik Barrick w odpowiedzi przesłanej pocztą elektroniczną stwierdził, że wszystkie nominacje w spółce są dokonywane „wyłącznie na podstawie kwalifikacji”.

Porzucony plan odejścia

Do ubiegłego roku dyrektorzy i akcjonariusze Barrick sądzili, że Thornton przygotowuje się do odejścia z firmy. Zrekrutował Bena van Beurdena, byłego dyrektora generalnego Shell Plc, do rady dyrektorów na stanowisko głównego niezależnego dyrektora, z planem późniejszego przejęcia przez niego funkcji przewodniczącego.

Po zwolnieniu Bristowa stało się jasne, że Thornton nie zamierza ustąpić. Wydawało się wręcz, że przejmuje większą kontrolę nad kierunkiem rozwoju firmy. W listopadzie przewodniczący zaprosił Goldman Sachs na posiedzenie rady dyrektorów, nie informując wcześniej uczestników, aby pomóc w opracowaniu dalszych kroków dotyczących IPO. Van Beurden zrezygnował zaledwie trzy miesiące po objęciu funkcji głównego niezależnego dyrektora.

„W związku z odejściem Bena z funkcji głównego dyrektora oczekujemy wyjaśnień” — powiedział Gervais z funduszu Mackenzie. Dodał, że Van Beurden był „bardzo kompetentnym, dobrze zapowiadającym się przewodniczącym, który miał doświadczenie w uzdrawianiu spółki. W Barrick spędził jednak zaledwie mgnienie oka”.

Sprzeciw wobec IPO jest kolejnym punktem zapalnym w trudnych relacjach Thorntona z akcjonariuszami. W 2024 roku frustracja inwestorów związana z jego wynagrodzeniem skłoniła Barrick do odebrania mu tytułu przewodniczącego wykonawczego. Pozostał przewodniczącym rady, a jego podstawowe wynagrodzenie zmniejszono o 1,4 mln USD.

Obawy dotyczące ładu korporacyjnego w Barrick były tak duże, że zespół BlackRock odpowiedzialny za nadzór nad spółkami, reprezentujący aktywnych inwestorów tej grupy, wstrzymał się od poparcia Thorntona podczas dorocznego walnego zgromadzenia w 2025 roku. Zespół uznał, że za jego kadencji rada „nie wykazała zdolności do skutecznego reprezentowania najlepiej pojętego interesu akcjonariuszy”.

Akcjonariusze mogą nie otrzymać możliwości głosowania nad dalszym losem IPO. Barrick nie poinformował, czy wydzielenie aktywów wymaga zgody akcjonariuszy. W komunikacie spółka stwierdziła jedynie, że transakcja zostanie przeprowadzona po uzyskaniu „wszystkich niezbędnych zgód”.

Kurs akcji Barrick wzrósł nawet o 4,2%, gdy w grudniu spółka ogłosiła, że analizuje możliwość IPO. Od początku tego roku notowania firmy niewiele się zmieniły. W tym samym czasie akcje Newmont zyskały 13%, a Agnico wzrosły o około 5,5%.

W pierwszych trzech miesiącach tego roku Barrick zaskoczył inwestorów wyższą od oczekiwań produkcją złota. Martin Pradier, analityk Veritas Investment Research, ocenił jednak, że IPO aktywów w Nevadzie nie rozwiąże problemów, z jakimi spółka mierzy się w kopalniach. Podczas majowej telekonferencji poświęconej wynikom za pierwszy kwartał dyrektor generalny Mark Hill wskazywał na poprawę morale pracowników w zakładzie, ale ogólny wskaźnik rotacji personelu nadal się nie poprawił.

„Wyniki Nevady nie były dobre” — powiedział Pradier. „Jeśli chcecie pokazać te aktywa poprzez nową spółkę, dobrze, ale powinniście również pokazać, jak zamierzacie je poprawić. Nie widziałem dotąd konkretnego planu ani komunikacji w tej sprawie”.