Zmiana stóp procentowych pomaga jednej części bilansu banku, a szkodzi drugiej. Co to oznacza dla akcji?

Powszechnie uważa się, że wyższe stopy procentowe sprzyjają akcjom banków. To stwierdzenie nie jest całkowicie błędne, ale sytuacja jest bardziej złożona. Wyższe stopy mogą pomagać bankom, jednak tylko w określonych warunkach. Ponadto korzystają na tym zwykle tylko jedna połowa lub istotna część przychodów banku — pozycja określana jako dochód odsetkowy netto (NII). Jest to różnica między odsetkami płaconymi od depozytów i innych oprocentowanych zobowiązań a odsetkami uzyskiwanymi z kredytów i innych aktywów przynoszących odsetki.

## Kiedy wyższe stopy pomagają akcjom banków

Banki zazwyczaj uzyskują dochód odsetkowy netto, pożyczając pieniądze na krótki termin i udzielając kredytów na dłuższy okres. Taka sytuacja występuje przy stromej krzywej dochodowości, gdy rentowności obligacji krótkoterminowych są niższe niż rentowności obligacji długoterminowych.

Rentowności obligacji są powiązane z oprocentowaniem różnych aktywów finansowych, w tym kredytów i depozytów.

Stopy procentowe mogą jednak rosnąć na obu końcach krzywej dochodowości. Po pandemii COVID-19 gospodarka Stanów Zjednoczonych doświadczyła najdłuższego w historii okresu odwróconej krzywej dochodowości. Oznacza to, że stopy krótkoterminowe przewyższały stopy długoterminowe.

W praktyce banki płaciły wtedy za krótkoterminowe depozyty więcej, niż zarabiały na długoterminowych kredytach.

Odwrócona krzywa dochodowości nie tylko historycznie zapowiadała recesję, która mogłaby doprowadzić do wzrostu strat kredytowych banków. Zaburzała także bilanse banków, szczególnie po pandemii.

W czasie pandemii stopy procentowe były wyjątkowo niskie. Banki miały nadwyżki depozytów, które chciały zainwestować, dlatego wiele z nich kupowało obligacje z dłuższym terminem zapadalności, oferujące wyższe rentowności. Gdy Rezerwa Federalna musiała szybko podnosić stopy, aby ograniczyć inflację, która w 2022 roku wzrosła do 9%, wartość tych obligacji gwałtownie spadła.

Sytuacja osiągnęła punkt krytyczny w 2023 roku, gdy w kilku bankach doszło do masowego wycofywania depozytów. Banki zostały zmuszone do sprzedaży obligacji ze stratą, co uszczupliło ich kapitał własny. Dlatego wyższe stopy procentowe nie zawsze są korzystne dla akcji banków — kluczowe znaczenie ma kształt krzywej dochodowości.

Banki prowadzą też wiele innych rodzajów działalności poza udzielaniem kredytów. Obejmują one bankowość inwestycyjną, zarządzanie majątkiem, obsługę płatności i inne usługi.

Wyższe stopy procentowe mogą ograniczać popyt na kredyty hipoteczne i zamrażać rynki kapitałowe, które odpowiadają za dużą część aktywności bankowości inwestycyjnej. W przypadku większości banków wyższe stopy, zwłaszcza przy stromej krzywej dochodowości, poprawiają jednak dochód odsetkowy netto.

## Jak wyższe stopy wpływają na akcje banków

Akcje banków znajdują się obecnie na jednych z najwyższych poziomów od czasu wielkiej recesji. Zbiegło się to ze stromieniem krzywej dochodowości.

Bankowość jest sektorem cyklicznym i silnie zależnym od gospodarki, ponieważ banki udzielają kredytów konsumentom oraz niemal wszystkim sektorom gospodarki, w ramach różnych kategorii kredytów — od mieszkaniowych, przez komercyjne, po kredyty na zakup sprzętu.

Inwestorzy powinni więc nie tylko obserwować krzywą dochodowości, lecz także rozumieć, co powoduje jej zmiany. W tym roku rentowności obligacji długoterminowych gwałtownie wzrosły z powodu inflacji związanej z wojną w Iranie oraz obaw dotyczących stale rosnącego długu publicznego Stanów Zjednoczonych.

Warto również pamiętać, że im dłużej stopy procentowe pozostają wysokie, tym większe jest ryzyko pogorszenia koniunktury. Dotyczy to szczególnie obecnych warunków, w których ceny aktywów mocno wzrosły. Recesja prawdopodobnie skłoniłaby inwestorów do sprzedaży akcji banków z obawy przed większymi stratami kredytowymi.

Wzrost rentowności obligacji długoterminowych wynikający z oczekiwanego rozwoju gospodarczego jest korzystny dla akcji banków. Z kolei wzrost rentowności spowodowany obawami o zadłużenie i recesję działa na niekorzyść.

Ogólnie rzecz biorąc, rosnące stopy procentowe przy stromej krzywej dochodowości powinny wspierać akcje banków.

Co jednak, jeśli obawy o niekontrolowany wzrost zadłużenia, wyższe oczekiwania inflacyjne i brak reakcji Rezerwy Federalnej doprowadzą do gwałtownego wzrostu rentowności obligacji długoterminowych? Nawet jeśli krzywa dochodowości pozostanie stroma, nie będzie to gwarancją dobrych wyników akcji banków, ponieważ wątpliwości dotyczące innych czynników prawdopodobnie zaczną pojawiać się wśród inwestorów.

Podobnie jak w przypadku większości zagadnień związanych z inwestowaniem, bardzo niewiele kwestii jest całkowicie jednoznacznych.