Tanie, ogólnodostępne i coraz „inteligentniejsze”: chińskie modele AI zyskują w USA

HONG KONG — Sztuczna inteligencja szybko staje się „nowym produktem” chińskich firm w Stanach Zjednoczonych.

Raffi Krikorian, dyrektor ds. technologii w Mozilli (firma stojąca za przeglądarką Firefox), w ciągu kilku dni od premiery nowego, potężnego modelu zaczął używać Kimi K3 od chińskiego startupu Moonshot do wielu codziennych zadań.

„Wygląda po prostu na szybsze” — powiedział Krikorian o K3, porównując go z bardziej znanym i droższym chatbotem Claude Fable z San Francisco należącym do Anthropic. Wcześniej korzystał też z innego chińskiego modelu do rutynowych czynności, takich jak zarządzanie kalendarzem, dokumentami i e-mailami — chodziło o GLM-5.2 od Z.ai.

Krikorian jest jedną z rosnącej liczby osób w USA, które wdrażają chińskie systemy AI. Zyskują one popularność na całym świecie, bo są bardziej przystępne cenowo i coraz sprawniejsze. Firmy w USA, takie jak giełda kryptowalut Coinbase, poinformowały, że przełączają się na chińskie modele AI, by ograniczać koszty.

Ich rosnąca popularność frustruje część amerykańskich gigantów technologicznych, ale dopóki nie dojdzie do całkowitego zakazu, prawdopodobnie będą nadal przyciągać niezależnych twórców oprogramowania w USA i za granicą.

Amerykańskie restrykcje blokują Chinom dostęp do części najbardziej zaawansowanych technologii na świecie, w tym do nowoczesnych chipów do AI. Sekretarz skarbu USA Scott Bessent ostrzegł też, że mogą pojawić się kolejne sankcje, mające chronić amerykańską własność intelektualną.

W środę administracja Donalda Trumpa oskarżyła Moonshot o wykorzystywanie „zawoalowanych” (covert), ale niekoniecznie nielegalnych metod do opracowania K3 na bazie Anthropic Fable. Część amerykańskich polityków i firm z branży AI, w tym Anthropic, twierdzi, że chińskie startupy nielegalnie „destylują” swoje modele (distillation), by pozyskać ich technologie. Pekin odrzuca te zarzuty jako „bezpodstawne”.

Chińskie modele AI są tańsze i „wystarczająco dobre”

Szybki wzrost jakości chińskich modeli AI w tym roku pokazuje, że rywalizacja Chin i USA w obszarze AI przeszła etap bardziej zaawansowany niż na początku ubiegłego roku. Wtedy chiński startup DeepSeek wywołał w USA zamieszanie i umieścił Chiny na mapie dzięki modelowi, który osiągał wyniki na poziomie podobnym do tych z USA, ale za znacznie niższą cenę.

Najnowsze modele AI uruchomione w czerwcu przez startupy Z.ai (lub Zhipu), a w lipcu przez Moonshot są — według ekspertów — niemal tak inteligentne jak modele „frontier” od OpenAI i Anthropic. Również w lipcu Alibaba zaprezentowała model Qwen3.8 Max. W kwietniu DeepSeek pokazał wstępne wersje swojego modelu V4, stawiając wyzwanie GPT od OpenAI i Gemini od Google.

Te stałe postępy zaczynają przynosić efekty. Curt Meinhold, dyrektor technologiczny z Greensboro w Północnej Karolinie, powiedział, że coraz częściej wybiera DeepSeek do zadań, takich jak znajdowanie leadów biznesowych czy sposoby generowania sprzedaży.

„Na koniec większość z nas — zdecydowana większość, ponad 90% — nie potrzebuje (Anthropic) Mythos ani Fable. Po prostu tego nie potrzebujemy. Potrzebujemy czegoś, co jest wystarczająco dobre” — powiedział Meinhold, który założył platformę do cyfrowego dziedzictwa LilyList.

Amerykański bank inwestycyjny Goldman Sachs napisał w lipcowym raporcie badawczym, że chińskie modele AI osiągnęły „krytyczny etap” dla szerokiego wdrożenia. W szczególności sprzyja temu wzrost wykorzystania na świecie globalnych narzędzi klasy „agentic” AI (AI, które samodzielnie realizuje wieloetapowe, złożone zadania), co podnosi popyt na opłacalne modele AI.

Ceny AI są liczone za milion tokenów zarówno dla wejścia, jak i wyjścia, więc użycie „agentów” dramatycznie zwiększa różnice kosztów — zauważają analitycy, w tym Alex Colville z Australian Strategic Policy Institute.

„Modele z Chin — wie pan — wydają mi się całkiem bliskie pod kątem kodu i badań. Jeśli mogę płacić po kilkadziesiąt centów za milion tokenów wyjściowych zamiast 30, 40 czy 50 dolarów, to jest to wystarczająco dobre” — powiedział Meinhold.

Kimi K3 prowadzi, ale chińskie modele AI mają ograniczenia

Na podstawie danych z ostatniego miesiąca pięć najpopularniejszych modeli na OpenRouter — platformie śledzącej dane pomiędzy modelami AI — to były modele chińskie.

Szacunki firmy Sensor Tower, zajmującej się wywiadem rynkowym, pokazały, że Kimi miało ponad 930 000 pobrań w tygodniu po lipcowej premierze K3, co oznacza wzrost o 200% względem tygodnia wcześniej. W USA model pobrano około 86 000 razy — czyli o 387% więcej.

K3 okazał się na tyle popularny, że Moonshot musiał tymczasowo wstrzymać nowe subskrypcje, ponieważ przytłaczający popyt zbliżał jego moce do limitów.

Mimo to — jak stwierdził Anastasios Angelopoulos, współzałożyciel i dyrektor generalny Areny, platformy do oceny systemów AI — chińskie modele pozostają w tyle za amerykańskimi liderami pod względem pełnych, szerokich możliwości.

Według Yasira Atalana z Center for Strategic and International Studies amerykańskie firmy AI również szukają kolejnych sposobów na obniżenie cen, m.in. poprzez tańsze alternatywy dla konkurencyjnych modeli.

Polityka USA może wzmacniać chińskie modele AI

Większość chińskich modeli AI jest open source — to znaczy, że każdy może je analizować i na nich budować — w czasie gdy modele „frontier” firm takich jak Anthropic i OpenAI pozostają closed source.

Dostawcy chińskich modeli mają wykorzystywać oprogramowanie open source, by promować ich globalne użycie i wdrożenia — powiedział Lian Jye Su z zespołu Omdia zajmującego się badaniami i doradztwem technologicznym.

Jak ocenił Krikorian z Mozilli, „otwarta granica” staje się coraz częściej budowana w Chinach, ponieważ chińskie modele open source są coraz bliższe rozwiązaniom w systemach zamkniętych tworzonych przez czołowe firmy ze Stanów Zjednoczonych. Jednocześnie gdy USA rozważa ograniczenia wobec chińskich modeli AI, grupa amerykańskich firm technologicznych — w tym Microsoft, Meta i Nvidia — podpisała list otwarty opublikowany w piątek, popierający „otwarte” modele AI.

Inne amerykańskie polityki również czasami dają Chinom przewagę — twierdzą niektórzy eksperci. Na przykład Z.ai udostępniło model GLM-5.2 w połowie czerwca, krótko po tym, jak administracja Trumpa wprowadziła kontrolę eksportu modeli Anthropic Fable i Mythos. Modele te były wyłączone przez ponad dwa tygodnie.

„Ograniczenie modelu amerykańskiej firmy może natychmiast stworzyć lukę dla chińskiego konkurenta” — powiedział Angelopoulos.

Chińskie modele AI chcą się rozrastać na świecie

W Chinach ludzie i firmy szybko wdrażają technologie AI, które rozwijają się dzięki wsparciu państwa. Chińskie firmy technologiczne, takie jak Huawei i Tencent, wbudowują AI w urządzenia — m.in. w smartfony, okulary AI i roboty humanoidalne.

Teraz Chiny coraz częściej dążą też do dominacji za granicą. Podczas flagowego szczytu technologicznego w Szanghaju prezydent Xi Jinping promował otwarte modele AI i znaczenie wspierania większej globalnej równości, jednocześnie zapowiadając zaangażowanie Chin we wzmacnianie możliwości w obszarze AI, szczególnie w krajach rozwijających się.

Jak w wielu innych branżach w Chinach, silna konkurencja na rynku krajowym skłania firmy do ekspansji globalnej. Wiodące chińskie startupy AI pozyskują teraz więcej finansowania, by wesprzeć ten wysiłek, m.in. poprzez publiczne oferty akcji.

„Zarówno Chiny, jak i USA będą chciały zachęcać do szerokiego wdrażania swoich ekosystemów AI, jednocześnie chroniąc technologie, które mogłyby realnie wzmocnić strategicznych rywali” — powiedziała Chelsey Tam z firmy Morningstar zajmującej się badaniami inwestycyjnymi.

„Konkurencja nie ogranicza się już tylko do Stanów Zjednoczonych przeciwko Chinom; chińskie laboratoria też wywierają na siebie dużą presję” — powiedział Angelopoulos.

Na razie pojawiają się też obawy o to, czy chińskie startupy utrzymają tempo

Tak jak w USA, ogromne inwestycje w AI podnoszą jednak pytania o długoterminową stabilność tych chińskich startupów. Z.ai na przykład poinformowało, że jego przychody wzrosły w zeszłym roku o 132% do 724 mln CNY (107 mln USD), ale strata netto zwiększyła się o 60% do 4,7 mld CNY (694 mln USD).

Na razie chińskie modele AI prawdopodobnie będą nadal posuwać się do przodu — także w USA. Krikorian powiedział, że warto przynajmniej je sprawdzić: „Mocno polecam każdemu, kto wykonuje jakiekolwiek poważne obciążenia związane z AI, przynajmniej je ocenić”.