„Skonfliktowana klasa średnia”: połowa Amerykanów czuje się finansowo niepewnie mimo dobrych dochodów

Przez pokolenia klasa średnia opierała się na przekonaniu, że ciężka praca w końcu zaprocentuje finansowym bezpieczeństwem. Dziś wielu Amerykanów ma poczucie, że „odrobiło swoją część umowy”, ale obiecanego spokoju finansowego nie udało się osiągnąć.

Badacze nazywają te osoby „skonfliktowaną klasą średnią” („conflicted middle”). To ludzie, którzy wydają się finansowo stabilni w statystykach, a jednocześnie nieustannie zastanawiają się, czy będą w stanie przetrwać kolejne nagłe wydatki. Ankieta Edward Jones i Gallup pokazuje, że 51% dorosłych w USA wpisuje się w tę grupę — między pozorną stabilnością a rosnącą niepewnością.

Nicholas Wallace, 34-letni producent wyrobów z tworzyw sztucznych, opisał ten dylemat w rozmowie z „The Wall Street Journal”. „Coś mi wciąż siedzi w głowie: a jeśli przydarzy się sytuacja kryzysowa? Czy wtedy damy radę?” — powiedział.

Dlaczego Amerykanie utknęli między „stabilnością” a „bezpieczeństwem”

Wallace ma wiele cech, które tradycyjnie kojarzy się z finansową stabilnością. Ma stałą pracę, ubezpieczenie zdrowotne oraz konto emerytalne. Jego rodzina wraz z żoną zarabia łącznie ok. 90 000 USD rocznie i mieszka w Madison w stanie Wisconsin.

Mimo tego, jak u wielu osób, rosnące koszty sprawiły, że zaczął szukać sposobów na „rozciągnięcie” budżetu. Żeby zwiększyć dochód, niedawno podjął drugą pracę — odbiera telefony w klinice weterynaryjnej.

Pod presją zmian są też decyzje zakupowe. W przeszłości Wallace kupował wołowinę od lokalnego hodowcy i zamrażał ją na przyszłe posiłki. Para zrezygnowała z tego pomysłu, gdy cena ich zamówienia skoczyła prawie o 400 USD. Jak mówi, obecnie po prostu poświęcają więcej czasu na polowanie na promocje w lokalnych sklepach spożywczych.

Choć inflacja wyraźnie wyhamowała względem poziomów z okresu pandemii, ceny żywności wciąż są zauważalnie wyższe niż kilka lat wcześniej. Dane inflacyjne wskazują, że ceny żywności „na miejscu” (food-at-home) wzrosły o ok. 28% od końca 2019 roku, a wśród kategorii z największymi podwyżkami znalazły się ceny wołowiny.

„Ambient financial strain”: stałe tło stresu finansowego

Wendy Molyneux, prowadząca zajęcia z edukacji finansowej oraz autorka książki „Financial Trauma: Why Money Isn't Just About Money”, zwraca uwagę na zjawisko, które opisuje jako „ambient financial strain” — stały, tzw. „tłowy” nacisk pojawiający się wtedy, gdy tempo zmian w gospodarce wyprzedza możliwości dopasowania budżetów gospodarstw domowych.

Jak podkreśla, wiele rodzin z klasy średniej trafia w „mylącą pozycję”: nawet jeśli dochody są przyzwoite, to w praktyce często wygląda to tak, jakby domowe finanse „tylko utrzymywały się w miejscu”, zamiast realnie się stabilizować.

Zrównoważenie pozornie działa, ale psychologia bezpieczeństwa nie nadąża

Charakterystyczne dla skonfliktowanej klasy średniej jest to, że stres finansowy nie zawsze jest skutkiem ciężkiego kryzysu. „Stres finansowy nie dotyczy wyłącznie osób w kryzysie — obejmuje miliony tych, którzy wyglądają na stabilnych, ale nie czują się bezpiecznie” — zaznacza Penny Pennington, managing partner w Edward Jones, w raporcie.

Raport wiąże „spełnienie finansowe” z poczuciem, że finanse wspierają styl życia, który dana osoba faktycznie chce prowadzić. Chodzi zarówno o możliwość spędzania więcej czasu z bliskimi, realizowanie osobistych celów, jak i o pewność siebie związaną z przyszłością.

Wielu ankietowanych nie łączy spełnienia z luksusem. Jedna z osób mających 31 lat opisała to jako posiadanie pieniędzy na „wyjścia rodzinne” — od prostych wypadów, jak lody, po pełny, zaplanowany urlop.

Ten rozjazd może szczególnie frustrować, bo część osób zrobiła już wszystko, co tradycyjnie wskazuje się jako przepis na finansowy spokój: pracę, edukację i odpowiedzialne zarządzanie pieniędzmi. Molyneux zwraca uwagę, że kiedy ktoś realizuje tę „formułę”, a stres i tak pozostaje, często zaczyna zakładać, że gdzieś popełnia błąd. Tymczasem — jak podkreśla — presje, które narastają w domu, wynikają często z większych, „systemowych” problemów, a nie z potknięć pojedynczej rodziny.

Pennington dodaje, że część napięcia bierze się z konieczności pogodzenia dzisiejszych realiów z planami na jutro. Wiele osób myśli jednocześnie o bieżących wydatkach i o przyszłości dzieci, emeryturze oraz innych długoterminowych celach, a także o tym, ile będzie trzeba, by te cele naprawdę zrealizować.

Co robić, gdy czujesz finansowy konflikt

Molyneux mówi, że jednym z kluczowych kroków jest zrozumienie, że stres finansowy nie zawsze jest odzwierciedleniem osobistej porażki. „Kiedy ludzie zauważają, że duża część ich stresu wynika z wyzwań strukturalnych, a nie z osobistego niepowodzenia, zwykle potrafią podejmować czytelniejsze decyzje finansowe. Łatwiej wtedy skupić się na budowaniu praktycznej odporności zamiast gonić idealny obraz finansowego bezpieczeństwa” — wyjaśnia.

Odporność może przyjmować różne formy. Doradcy finansowi często zalecają skupienie się na tym, na co gospodarstwo domowe ma wpływ: budowie funduszu awaryjnego, ograniczeniu zadłużenia z wysokim oprocentowaniem oraz tworzeniu „poduszki” na niespodziewane wydatki. Tego typu kroki nie muszą całkowicie wyeliminować wszystkich problemów, ale mogą pomóc przechodzić okresy niepewności z większym spokojem.