Rynek cienia wart 71 mld USD: co wycena DeepSeek mówi o chińskiej AI

W świecie najbardziej zaawansowanej sztucznej inteligencji DeepSeek stał się ważnym przykładem tego, jak chińskie rynki kapitałowe zmieniają zasady wyceny spółek. Mimo że formalna procedura pozyskiwania finansowania utknęła w połowie lata, wycena spółki wynikająca z transakcji na rynku wtórnym wzrosła do około 71 mld USD, wynika z niedawnych doniesień „Financial Times” z 10 września 2026 roku. Nie jest to tylko liczba. Pokazuje ona, że inwestorzy wyżej cenią strategiczne znaczenie DeepSeek dla państwa niż tradycyjne modele wyceny spółek oparte na rocznych przychodach powtarzalnych (ARR), które nadal dominują w Dolinie Krzemowej.

Przebieg pozyskiwania kapitału przez DeepSeek ujawnia wyraźną różnicę między zamierzeniami instytucji a apetytem rynku. W czerwcu 2026 roku spółka zamknęła pierwszą dużą zewnętrzną rundę finansowania. Wyceniono ją wtedy po transakcji na 52 mld USD, a pozyskany kapitał wyniósł 7,4 mld USD. Wśród inwestorów znalazły się Tencent, CATL i NetEase. Założyciel spółki, Liang Wenfeng, zadeklarował dodatkowo 3 mld USD z własnych środków, co podkreśliło wewnętrzne przekonanie o dalszym rozwoju firmy.

Kolejna próba pozyskania kapitału zakładała wycenę DeepSeek przed rundą na poziomie 71 mld USD. Została jednak zawieszona 25 lipca 2026 roku, po tym jak w internecie szybko rozpowszechniły się ujawnione komentarze założyciela dotyczące zapóźnienia chińskiej sztucznej inteligencji względem konkurencji oraz zależności od układów Nvidii. W praktyce oznaczało to, że gdy drzwi rynku pierwotnego zatrzasnęły się przed spółką, szeroko otworzył się rynek wtórny, nazywany także rynkiem cienia.

W takich wycenach często pomijane są szczegóły samych transakcji. Jak informuje „Financial Times”, pojawiła się fala specjalnych wehikułów inwestycyjnych (SPV), które ułatwiają dostęp do udziałów DeepSeek. Są to odrębne podmioty tworzone po to, by zebrać kapitał wielu inwestorów i kupić udziały w konkretnej spółce. W przypadku DeepSeek dostęp do udziałów wiąże się z coraz wyższymi opłatami oraz restrykcyjną blokadą inwestycji na pięć lat, co tworzy trudne warunki dla inwestorów próbujących wejść do spółki.

Dla inwestorów kluczowe jest pytanie, czy możliwość debiutu DeepSeek na rynku STAR Market w Szanghaju w drugim kwartale 2027 roku uzasadnia ryzyko utraty płynności, czyli możliwość szybkiej sprzedaży inwestycji bez dużej obniżki ceny. SPV zakładają, że wsparcie regulacyjne i strategiczne dla DeepSeek okaże się ważniejsze niż standardowe wskaźniki wyceny, które w normalnych warunkach miałyby zastosowanie do spółki osiągającej 500 mln USD rocznych przychodów w ujęciu przeliczonym na pełny rok.

To oderwanie od zachodnich modeli wyceny spółek technologicznych jest najważniejszym zjawiskiem w obecnej sytuacji. Firmy takie jak Anthropic przygotowują się do debiutów giełdowych przy bardzo wysokich wycenach, ale ich wartość często ocenia się na podstawie wysokiej dynamiki wzrostu i wielokrotności przychodów. DeepSeek jest natomiast wyceniany także jako element krajowej infrastruktury strategicznej. Przy marży brutto na dostępie do usług chmurowych wynoszącej 70–80% spółka jest rentowna w sposób, który nie dotyczy wielu jej zachodnich konkurentów. Jej wycena zależy jednak w mniejszym stopniu od mnożników stosowanych wobec firm oferujących oprogramowanie jako usługę (SaaS), a w większym — od roli w szerszym chińskim ekosystemie finansowania sztucznej inteligencji.

Szerszy kontekst stanowi rywalizacja o dominację między kilkoma laboratoriami. Widać to między innymi na przykładzie poufnego wniosku Moonshot AI dotyczącego debiutu giełdowego w Hongkongu przy wycenie 50 mld USD oraz utrzymującej się koncentracji kapitału wokół trzech największych chińskich laboratoriów rozwijających najbardziej zaawansowane modele AI.

Te wyceny nie powstają w próżni. Towarzyszą im agresywne wojny cenowe. Ceny DeepSeek V4-Pro, wbrew trendowi spadkowemu obserwowanemu w połowie sierpnia, wzrosły nawet 14-krotnie. Jest to sygnał podważający założenie, że usługi AI muszą być kosztownym produktem o bardzo wysokiej marży. Selektywnie zmieniając ceny, DeepSeek zmusza rynek do wyboru między wyceną opartą na przychodach a przetrwaniem opartym na udziale w rynku.

Najważniejszym celem obserwatorów instytucjonalnych jest obecnie debiut DeepSeek na rynku STAR Market w Szanghaju. Spółka planuje złożyć dokumenty do końca 2026 roku, przygotowując się do przejścia od prywatnej firmy finansowanej przez inwestorów do notowanego publicznie aktywa państwowego o znaczeniu strategicznym.

Znaczenie tej sytuacji dla instytucji jest jasne: chiński rząd i jego strategiczni partnerzy stawiają na rozwój krajowego laboratorium AI, które będzie mogło działać niezależnie od zachodnich ograniczeń dotyczących mocy obliczeniowej i dostępu do kapitału.

W kolejnych miesiącach istotne będzie to, czy DeepSeek wznowi podstawową rundę finansowania, czy też o postrzeganej wartości spółki nadal będzie decydował rynek wtórny. Jeśli oficjalna runda pozostanie zawieszona, znaczenie SPV może jeszcze wzrosnąć, potencjalnie tworząc zniekształcony poziom cen, z którym przyszły debiut giełdowy będzie musiał zostać uzgodniony. Dla inwestorów i obserwatorów polityki gospodarczej wniosek jest prosty: w obecnym chińskim sektorze AI wycena nie odzwierciedla wyłącznie produktu, lecz także jego strategiczne znaczenie dla państwa.