Miliony posiadaczy 401(k) automatycznie kupiły SpaceX po 160 USD; strata ponad 1 mld USD

Miliony posiadaczy planów 401(k) nabyły w tym miesiącu ekspozycję na SpaceX bez samodzielnego wyboru. 401(k) to amerykański plan emerytalny umożliwiający oszczędzanie na emeryturę, często z automatycznymi inwestycjami w fundusze indeksowe.

7 lipca 2026 r. SpaceX (ticker SPCX) została dodana do indeksu Nasdaq-100 zaledwie po 15 dniach handlowych od debiutu giełdowego. To najszybsze włączenie do dużego indeksu w historii, możliwe dzięki nowej zasadzie szybkiego dopuszczania spółek przez Nasdaq.

Fundusze indeksowe odwzorowują skład indeksu mechanicznie. Gdy Nasdaq-100 dodał SPCX, fundusze śledzące ten indeks, w tym Invesco QQQ Trust (QQQ) i Invesco NASDAQ 100 ETF (QQQM), musiały kupić akcje bez względu na cenę czy wycenę.

Skala zakupów była duża. JPMorgan oszacował, że sam QQQ wygenerował popyt na około 4,3 mld USD, a łączne pasywne przepływy związane z produktami powiązanymi z Nasdaq-100 sięgnęły 22–27 mld USD. Większość kupna nastąpiła wokół zamknięcia 6 lipca i otwarcia 7 lipca, gdy SPCX notowano w przedziale 157–161 USD. W praktyce miliony inwestorów detalicznych kupiły akcje po około 160 USD za sztukę, jednocześnie i bez możliwości wyboru.

Od momentu włączenia kurs SPCX mocno spadł. Na zamknięciu 20 lipca SPCX notowano około 119,85 USD, po spadku 3,34% tego dnia i około 14% w ostatnim tygodniu. To znacznie poniżej ceny wejścia funduszy, poniżej cen z IPO i debiutu, a także w przybliżeniu 40% poniżej historycznego maksimum blisko 225 USD. To typowy spadek po realizacji zysków związany z wejściem do indeksu (ang. "sell-the-news" — „sprzedaż po wiadomości”).

Prosta kalkulacja pokazuje skalę strat papierowych. Zastosowanie spadku rzędu kilkunastu procent do wpływów pasywnych na poziomie 22–27 mld USD daje prawdopodobne, nierozliczone straty powyżej 1 mld USD. Przy kursie SPCX bliskim 120 USD takie oszacowanie wydaje się ostrożne. Nie ma jednego potwierdzonego źródła podającego dokładną liczbę, ale kierunek i skala są trudne do podważenia.

Do posiadania akcji SpaceX w rachunkach emerytalnych przyczyniły się firmy takie jak Fidelity i inni duzi dostawcy planów 401(k), którzy oferują fundusze Nasdaq-100 jako podstawowe lokaty emerytalne. W efekcie miliony oszczędzających mają teraz udział w SpaceX bez uprzedniego badania spółki.

Warto pamiętać, że są to na razie nierozliczone straty papierowe, a pozycja w dużym funduszu indeksowym to tylko część portfela. SpaceX ma długoterminowe argumenty wzrostowe, m.in. Starlink, usługi startów rakietowych i infrastrukturę dla AI. Są też obawy o wycenę, ograniczony float (liczbę akcji w wolnym obrocie) i utrzymujące się straty operacyjne.

S&P 500 nie dodał SpaceX, ponieważ spółka nie spełnia wymogów S&P dotyczących rentowności i floatu. Fundusze śledzące S&P 500 nie zostały w związku z tym zmuszone do zakupu SPCX.

Gdy indeksy zmieniają zasady, rachunki emerytalne inwestorów zmieniają się automatycznie — czasami w niekorzystnym momencie.