Elekta: wyższa marża mimo spadku sprzedaży

Elekta AB (EKTAF) odnotowała w pierwszym kwartale roku fiskalnego 2027 spadek sprzedaży netto o 2% przy stałych kursach walut. Sprzedaż rozwiązań zmniejszyła się o 9%, natomiast sprzedaż usług wzrosła o 5%.

Skorygowana marża brutto, czyli część przychodów pozostająca po odjęciu bezpośrednich kosztów sprzedaży, wzrosła do 42,6% z 37% rok wcześniej. Na wynik pozytywnie wpłynął zwrot ceł w Stanach Zjednoczonych w wysokości 53 mln SEK, który podniósł marżę o około 150 punktów bazowych, czyli 1,5 punktu procentowego.

Skorygowana marża EBIT, pokazująca rentowność działalności operacyjnej przed odsetkami i podatkami, wyniosła 11,2%. W ujęciu rok do roku wynik obciążył jednak negatywny wpływ w wysokości około 190 punktów bazowych, związany z mniejszą kapitalizacją oraz wyższymi odpisami amortyzacyjnymi dotyczącymi nakładów na badania i rozwój.

Zysk netto wyniósł 261 mln SEK, a skorygowany zysk na akcję osiągnął 0,69 SEK. Wolne przepływy pieniężne poprawiły się rok do roku o 154 mln SEK, ale w pierwszym kwartale nadal były ujemne i wyniosły 266 mln SEK na minusie.

Wskaźnik book-to-bill, porównujący wartość nowych zamówień z wartością zrealizowanej sprzedaży, wyniósł 1,11. Wartość zamówień wzrosła o 3%.

Sprzedaż zwiększyła się w obu Amerykach i Europie. Wzrost ten został zniwelowany przez spadki w regionach APJ, Chinach i TIMEA. Marże EBIT poprawiły się rok do roku w obu Amerykach i Europie, były niemal bez zmian w APJ, spadły w Chinach, a w TIMEA pozostały ujemne, choć również się poprawiły.

Umocnienie szwedzkiej korony negatywnie wpłynęło na sprzedaż netto, marżę brutto i marżę EBIT. Wpływ na marżę brutto wyniósł 20 punktów bazowych, a na marżę EBIT — 30 punktów bazowych.

Elekta podtrzymała prognozę na rok fiskalny 2026–2027. Spółka nadal oczekuje wzrostu sprzedaży netto o 2–4% przy stałych kursach walut oraz skorygowanej marży EBIT na poziomie 12,5–13,5%.

### Poprawa rentowności i oszczędności

Skorygowana marża EBIT wyniosła 11,2%. Marża EBITC, czyli marża operacyjna przed kosztami odsetek, podatków i amortyzacji, wyniosła 12,6% w ujęciu kroczącym za ostatnie 12 miesięcy. Wyniki te odzwierciedlają skuteczną realizację planu poprawy rentowności.

Elekta przekroczyła cel oszczędnościowy wyznaczony w ramach nowego modelu operacyjnego. Oszczędności przekroczyły 500 mln SEK, a liczba pracowników spadła do mniej niż 4 000.

Nowa struktura raportowania regionalnego ma zwiększyć przejrzystość wyników i odpowiedzialność poszczególnych zespołów. Wszystkie regiony poza TIMEA osiągnęły marżę brutto powyżej 40%.

Wzrost wartości zamówień o 3% oraz wskaźnik book-to-bill na poziomie 1,11 były wspierane przez silny popyt na system Elekta Evo, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Spółka poprawiła wolne przepływy pieniężne o 154 mln SEK rok do roku i nadal zmniejsza zadłużenie netto, co wskazuje na poprawę kondycji finansowej i efektywności operacyjnej.

### Słabsza sprzedaż w Chinach i regionie APJ

Spadek sprzedaży netto o 2% przy stałych kursach walut był niższy od tempa zakładanego w prognozie na cały rok i pokazał, że Elekta nadal ma trudności z przyspieszeniem wzrostu przychodów.

Sprzedaż w Chinach spadła z powodu słabszego napływu zamówień sprzed jednego–dwóch lat. Wyczerpało to portfel zamówień i ograniczyło liczbę instalacji w pierwszym kwartale. Jednocześnie spółka odnotowała dobre zamówienia przez trzy kolejne kwartały i oczekuje solidnego wzrostu sprzedaży w Chinach w drugim kwartale.

Rynek chiński odbudowuje się po kampanii antykorupcyjnej. Elekta ma w Chinach około 35% udziału w rynku, a w ubiegłym roku wygrywała ponad 50% przetargów w ramach centralnych zakupów.

Region APJ, obejmujący Azję i Pacyfik oraz Japonię, znalazł się pod presją ograniczonych budżetów ochrony zdrowia i mniejszych inwestycji kapitałowych. Szczególne problemy wystąpiły w Indonezji, Wietnamie i Japonii. W Indonezji rynek osłabił duży przetarg rządowy. W Wietnamie działania antykorupcyjne skłoniły klientów do ostrożności, a odbudowa rynku japońskiego przebiegała wolniej, niż oczekiwano.

Elekta spodziewa się, że region APJ pozostanie słaby w drugim kwartale, ale później powinien przyspieszyć. Dyrektor generalny Jakob Just-Bomholt ocenił, że długoterminowe perspektywy regionu są dobre, ponieważ jest to rynek o dużym niezaspokojonym popycie, a radioterapia pozostaje tam bardzo efektywna kosztowo. Elekta utrzymała znaczący udział w tym rynku mimo przejściowego pogorszenia koniunktury.

Sprzedaż w regionie TIMEA spadła o 4%. Przyczyną były opóźnienia instalacji w krajach sąsiadujących z Iranem. Opóźnienia te wstrzymały ujęcie części przychodów, mimo dobrych perspektyw operacyjnych regionu.

### Marża, koszty i wpływ ceł

Na poprawę marży brutto wpłynęła korzystniejsza struktura sprzedaży, podwyżki cen i niższe koszty. W pierwszym kwartale udział usług w sprzedaży był znacznie korzystniejszy w porównaniu z udziałem rozwiązań. Ceny pozostają ważnym narzędziem poprawy wyników zarówno w usługach, jak i w rozwiązaniach.

Nowy model operacyjny obniżył bazę kosztową, a spółka zamierza utrzymać ten poziom. Nowe zasady ustalania cen stopniowo przekładają się na marżę brutto. Elekta pozytywnie oceniła także spadek kosztów usług i realizacji zamówień po tym, jak regiony przejęły pełną odpowiedzialność za swoje rachunki wyników.

Marża brutto w pierwszym kwartale wyniosła 42,6%, wobec 37% rok wcześniej. Wynik obejmował jednak jednorazowy zwrot ceł w wysokości 53 mln SEK.

Spółka nie zmieniła prognozy skorygowanej marży EBIT na poziomie 12,5–13,5%, ponieważ korzystny wpływ zwrotów ceł jest równoważony przez inne czynniki, w tym ceny wolframu i niekorzystne kursy walut. W momencie ustalania prognozy sytuacja dotycząca zwrotu ceł była niepewna. Elekta oczekuje drugiego i ostatniego zwrotu w wysokości około 3 mln USD w drugim kwartale.

Korzystna struktura geograficzna sprzedaży w pierwszym kwartale, z większym udziałem wzrostu w regionach o wyższych marżach, takich jak obie Ameryki i Europa, oraz wyższy udział usług w porównaniu z rozwiązaniami dodatkowo wsparły marżę brutto. Spółka nie przedstawia jednak osobnej prognozy dotyczącej marży brutto.

Elekta nadal odczuwa presję ze strony inflacji kosztów własnych sprzedaży, w tym wysokich cen wolframu. Ostrożniejsze podejście księgowe do kosztów badań i rozwoju obniżyło raportowany EBIT o 190 punktów bazowych rok do roku.

### Program oszczędności i udział w rynku chińskim

Oszczędności wynikające z nowego modelu operacyjnego są wyraźnie wyższe od zakładanych 500 mln SEK. W pierwszym kwartale program działał już z pełną zakładaną skalą. Zatrudnienie zmniejszyło się z 4 500 do mniej niż 4 000 osób.

Udział Elekty w chińskim rynku spadł z historycznego poziomu około 40% do średniego poziomu w przedziale 30%, co jest zgodne z aktualizacją strategii spółki. Mimo silnej konkurencji Elekta pozostaje liderem chińskiego rynku. Spółka dostosowuje ofertę produktową, w tym rozwija lokalne oprogramowanie, aby utrzymać konkurencyjność.

### Pytania dotyczące wyników

Dyrektor generalny Jakob Just-Bomholt poinformował, że napływ zamówień w Stanach Zjednoczonych po wprowadzeniu systemu Elekta Evo rozwija się zgodnie z planem i rośnie w bardzo solidnym, dwucyfrowym tempie. Nie podał dokładnych danych.

Podtrzymał prognozę wzrostu sprzedaży netto o 2–4% przy stałych kursach walut. Mimo spadku o 2% w pierwszym kwartale spółka oczekuje dodatniego wzrostu w drugim kwartale i w całym pierwszym półroczu. Portfel zamówień wspiera prognozę przychodów, a Stany Zjednoczone powinny być jednym z głównych źródeł wzrostu, gdy zamówienia na Elekta Evo zaczną przekształcać się w przychody.

W Chinach spadek przychodów wynikał przede wszystkim ze słabych zamówień sprzed jednego–dwóch lat, które uszczupliły portfel zamówień i ograniczyły instalacje w pierwszym kwartale. Trzy kolejne kwartały z dobrym napływem zamówień pozwalają spółce oczekiwać solidnego wzrostu sprzedaży w drugim kwartale.

Wzrost marży brutto ma być wspierany przez korzystną strukturę usług i rozwiązań, podwyżki cen oraz trwale niższy poziom kosztów. Spółka nie uszeregowała tych czynników według ważności, ale wskazała, że każdy z nich ma znaczenie.

Elekta nie podała, jak dokładnie zaostrzenie kryteriów akceptacji zamówień wpłynęło na wynik pierwszego kwartału. Dyrektor generalny uznał, że próba wyliczenia tego wpływu byłaby niepewna. Spółka stosuje nowe kryteria konsekwentnie i koncentruje się na budowie portfela zamówień o dobrej jakości. Część zamówień, które wcześniej zostałaby zaksięgowana, mogła zostać przesunięta, ponieważ spółka przyjmuje ostrożniejsze podejście. Wskaźnik book-to-bill wyniósł 1,11, a wartość zamówień wzrosła o 3%.

Zapasy wzrosły zarówno z powodu większego wolumenu, jak i wyższych kosztów części surowców oraz komponentów. Sezonowy wzrost zapasów był większy niż rok wcześniej i pogorszył kapitał obrotowy o 318 mln SEK. Wolne przepływy pieniężne przed dywidendami i przejęciami poprawiły się rok do roku o 154 mln SEK, do ujemnego poziomu 266 mln SEK. Głównym czynnikiem tej poprawy był wyższy EBIT, który zwiększył się o 176 mln SEK.

W Stanach Zjednoczonych pierwsze propozycje zmian wskazują na wzrost refundacji o maksymalnie 5% dla niezależnych centrów oraz o 2,5–3% dla systemów szpitalnych. W poprzednim roku poziom refundacji obciążał rynek. Jeśli nastąpi częściowe odwrócenie tego trendu, będzie to wsparcie dla popytu. Zmiany nadal sprzyjają także leczeniu adaptacyjnemu, które zachęca do stosowania bardziej złożonych terapii i jest korzystne dla Elekty.

Dyrektor generalny Jakob Just-Bomholt ocenił, że centralne zakupy w Chinach zwiększą przejrzystość cen. Wpływ tego rozwiązania może działać w obu kierunkach, ponieważ większa przejrzystość jednocześnie wywiera presję na ceny i dyscyplinuje rynek.