CRISPR Therapeutics vs Viking Therapeutics: spółka z edycją genów czy odchudzanie?

CRISPR Therapeutics AG i Viking Therapeutics należą do biotechnologii, ale grają o zupełnie inne cele i znajdują się na innym etapie rozwoju. W 2026 roku wybór między nimi sprowadza się do tego, czy inwestor woli spółkę z produktem już sprzedawanym, czy podmiot bez przychodów, który liczy na sukces badań klinicznych.

CRISPR Therapeutics: najpierw rynek, potem skalowanie

CRISPR Therapeutics wykorzystuje technologię edycji genów (CRISPR/Cas9), aby tworzyć leki działające u źródła problemu genetycznego. Spółka właśnie osiągnęła ważny kamień milowy: uruchomiła komercyjną sprzedaż Casgevy. To terapia genowa zatwierdzona przez FDA do leczenia choroby sierpowatej oraz transfuzjozależnej beta-talasemii.

CRISPR Therapeutics działa w modelu współpracy z Vertex Pharmaceuticals. Vertex odpowiada za globalną produkcję i komercjalizację Casgevy. Koncentracja na jednym partnerze to istotne ryzyko: spółka jest uzależniona od tego układu, ponieważ Vertex ma odpowiadać za 60% zysków i strat CRISPR Therapeutics.

W roku fiskalnym 2025 przychody wyniosły około 3,5 mln USD, czyli spadły o około 90% rok do roku. Spadek wiąże się przede wszystkim z przejściem z jednorazowych płatności milestone na budowanie długoterminowych strumieni przychodów ze sprzedaży zatwierdzonych produktów.

Spółka odnotowała stratę netto blisko 581,6 mln USD. Inwestowanie w spółki biotechnologiczne wymaga zrozumienia, jak przechodzą one od wczesnych badań do globalnej komercjalizacji.

Na bilansie na koniec grudnia 2025 roku wskaźnik długu do kapitału własnego (debt-to-equity) wynosił około 0,2x. Wskaźnik ten mierzy całkowite zadłużenie w relacji do kapitału akcjonariuszy, a niższa wartość oznacza mniejsze uzależnienie od finansowania pożyczkowego.

Wolny przepływ pieniężny (free cash flow) był ujemny i wyniósł -345,9 mln USD. Oznacza to, ile gotówki spółka generuje po zapłaceniu nakładów inwestycyjnych.

Viking Therapeutics: bez sprzedaży, za to z zaawansowaną ścieżką kliniczną

Viking Therapeutics to spółka na etapie badań klinicznych opracowująca terapie dla zaburzeń metabolicznych i endokrynologicznych. Jej główny obszar to otyłość oraz choroby wątroby — należące do najszybciej rozwijających się segmentów nowoczesnego rynku ochrony zdrowia.

Obecnie Viking nie ma własnej infrastruktury komercyjnej i opiera się na Master License Agreement z Ligand Pharmaceuticals w zakresie kluczowych aktywów z jej pipeline’u. Spółka korzysta też z podmiotów zewnętrznych, takich jak CordenPharma, do wytwarzania kandydatów na leki na potrzeby prowadzonych badań klinicznych.

W roku fiskalnym 2025 Viking nie wygenerował żadnych przychodów — co jest typowe dla firmy, która nie ma jeszcze produktów zatwierdzonych do sprzedaży. Spółka wykazała stratę netto na poziomie około 359,6 mln USD.

Dane te odzwierciedlają istotne koszty prowadzenia dużych, wieloośrodkowych badań klinicznych dla wiodącego kandydata w kierunku otyłości oraz dla pozostałych programów metabolicznych. Ponieważ spółka nie ma produktu dostępnego na rynku, musi finansować działalność z bieżących rezerw gotówkowych lub poprzez kolejne emisje kapitału.

Na podstawie bilansu na koniec grudnia 2025 roku spółka nie miała długu netto (net debt = 0), czyli posiadała więcej gotówki niż zobowiązań. Wolny przepływ pieniężny był ujemny i wyniósł -697,7 mln USD. Spółka będzie prawdopodobnie potrzebowała dodatkowego kapitału, aby wesprzeć drogę do ewentualnej komercjalizacji.

Porównanie profilu ryzyka

CRISPR Therapeutics mierzy się z ryzykiem długoterminowej stabilności finansowej, ponieważ nadal ponosi straty operacyjne, oczekując na skalowanie Casgevy. Dziedzina edycji genów podlega też intensywnej kontroli regulacyjnej i nie ma gwarancji, że przyszłe kandydaty osiągną podobny poziom powodzenia w procesie zatwierdzania.

Dodatkowo spółka toczy bieżące spory dotyczące własności intelektualnej, w tym pozew patentowy z ToolGen. Niekorzystne rozstrzygnięcie może zmusić spółkę do zapłaty odszkodowań lub do negocjowania kosztownych licencji na kluczową technologię.

Viking Therapeutics jest mocno uzależniony od umowy licencyjnej z Ligand Pharmaceuticals — utrata tej umowy w praktyce zakończyłaby jej bieżące programy rozwojowe.

Istnieje również istotne ryzyko kliniczne, ponieważ wiele leków nie spełnia głównych założeń w późnych etapach badań, zanim trafi do wniosków przed FDA. Spółka opiera się także na CordenPharma w zakresie dostaw leku, a wszelkie zakłócenia w tym obszarze mogą opóźnić dojście do etapu rynkowego.

Na koniec, ponieważ Viking nie ma przychodów, przyszłe emisje akcji w celu pozyskania gotówki mogą rozwodnić wartość akcji posiadanych przez obecnych inwestorów.

Wycena — różnice wynikające z braku przychodów

Viking Therapeutics nie ma przychodów w 2025 roku ani prognozowanych przychodów na 2026 rok, więc nie ma wskaźników do porównania z CRISPR Therapeutics.

W zestawieniu podano m.in.: CRISPR Therapeutics AG — forward P/E 23,4x oraz P/S 5 550x, natomiast dla Viking Therapeutics nie podano danych (n/a).

Sector benchmark wykorzystuje SPDR XLV sector ETF. Wskaźniki wyceny pochodzą z Financial Modeling Prep (FMP) i mogą się różnić od danych dostarczanych przez inne serwisy.

W 2026 roku: co może najbardziej przyciągać inwestorów

Viking Therapeutics prowadzi badania kliniczne kilku terapii z własnego pipeline’u. Najbardziej obiecujący projekt to VK2735 — podwójny agonista receptorów glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1) oraz glukozo-zależnego insulinotropowego polipeptydu (GIP). Wykazał obiecującą skuteczność, bezpieczeństwo i tolerancję w wielu badaniach klinicznych.

Spółka wskazuje, że dwa badania fazy III ma odczytać do początku 2020 roku. Faza III to ostatni etap przed dopuszczeniem do obrotu (lub brakiem aprobaty). Viking prowadzi też badanie fazy II dla tabletki na odchudzanie.

Spółka analizuje opracowanie autoiniektora dla swoich leków z grupy GLP-1, który ograniczyłby potrzebę samodzielnego wykonywania iniekcji lub pamiętania o przyjmowaniu tabletki — co może pomóc produktowi utrzymać się w długoterminowym leczeniu otyłości. Viking dostrzega też rynek rozwiązań oferowanych przez pracodawców w dostępie do GLP, podobnie jak firmy finansują karnety sportowe poza standardową opieką zdrowotną.

Wall Street nie zakłada jednak, że Viking zacznie generować przychody wcześniej niż w 2028 roku.

CRISPR Therapeutics jest dalej na drodze do wprowadzenia terapii Casgevy na rynek — spółka właśnie uruchomiła sprzedaż. To pierwsza terapia genowa dopuszczona i dostępna dziś w sprzedaży oraz zatwierdzona na całym świecie.

Cena w USA wynosi 2,2 mln USD za pacjenta rocznie, co powinno przełożyć się na istotne przychody, biorąc pod uwagę, że spółka ma około 500 pacjentów, którzy rozpoczęli leczenie lub mają rozpocząć Casgevy.

Długoterminowo spółka liczy na serię terapii dla różnych wskazań, które mają być potencjalnie nowatorskie i relatywnie tańsze (10 000–20 000 USD za pacjenta rocznie). W zestawieniu wskazano, że Wall Street spodziewa się sprzedaży rzędu 36 mln USD w tym roku oraz dynamicznego wzrostu do ponad 2 mld USD w latach 2020–2029. Długoterminowe prognozy z natury są bardziej niepewne, ale to pozytywny sygnał. Spółka nadal ma oczekiwane straty do 2029.

W praktyce: etap rozwoju i konkurencja w leczeniu otyłości

Viking działa na rynku leków przeciw otyłości i jest narażony na konkurencję ze strony dobrze ugruntowanych podmiotów, w tym Eli Lilly i Novo Nordisk. CRISPR Therapeutics ma już produkt na rynku, ale nadal ponosi ryzyko regulacyjne i wykonawcze dla kolejnych programów.

W 2026 roku większą pewność może dawać CRISPR Therapeutics ze względu na obecność sprzedawanego produktu. Viking pozostaje bardziej „zakładem” na to, jak potoczą się kolejne fazy badań klinicznych oraz czy utrzyma kluczowe umowy licencyjne.