Pogoda i ceny żywności w liczbach
Akcje zależą od zysków firm, obligacje od stóp. Surowce rolne zależą przede wszystkim od jednej rzeczy: pogody. Większość roślin zbiera się raz w roku, więc podaż jest sztywna — gdy susza albo powódź zniszczy zbiory w kluczowym regionie, nie da się tego nadrobić aż do następnego sezonu. Stąd gwałtowne, krótkie skoki cen, których nie widać na innych rynkach.
El Niño i La Niña — pogodowe wahadło
To dwie przeciwne fazy naturalnego cyklu temperatury wód Pacyfiku, który zaburza pogodę na całym świecie. Wracają nieregularnie co kilka lat i potrafią przesądzić o zbiorach całych kontynentów.
| Faza | Typowe skutki | Wpływ na ceny |
|---|---|---|
| El Niño | susze w Azji, Australii i Afryce Zach.; więcej deszczu w Ameryce Płd. | w górę: kakao, kawa, cukier, olej palmowy |
| La Niña | susze w Argentynie i USA; więcej deszczu w Australii i Brazylii | w górę: kukurydza, soja, bawełna |
| Neutralna | w miarę normalne wzorce | spokojniejsze ceny |
Geopolityka jako druga pogoda
Obok pogody ceny żywności rusza geopolityka — bo produkcja jest skoncentrowana w kilku regionach. Inwazja Rosji na Ukrainę w 2022 r. odcięła część światowego eksportu pszenicy i oleju słonecznikowego, windując ceny. Podobnie działają zakazy eksportu (np. ryżu z Indii) wprowadzane, gdy rząd chce najpierw wykarmić własnych obywateli. Dla rynku rolnego wojna albo zakaz eksportu to taki sam szok podażowy jak susza.
Klimat i bezpieczeństwo żywnościowe — długi trend
W tle działa wolniejsza, strukturalna siła: zmiana klimatu zwiększa częstość ekstremalnych susz i powodzi w kluczowych regionach (Brazylia, USA, Indie). Jednocześnie populacja świata rośnie ku ~10 miliardom do 2050 r., a więc popyt na żywność będzie rósł. To długoterminowy argument za tym, że zmienność cen rolnych raczej wzrośnie niż spadnie.
Czy inwestor może to wykorzystać
Teoretycznie tak — przewidując suszę, można obstawić zwyżkę kawy czy kakao. W praktyce to bardzo trudne: pogodę ciężko przewidzieć, a rynek często wycenia szok, zanim zdążysz zareagować. Co gorsza, ETF-y na pojedyncze surowce rolne tracą na pułapce contango (opisanej w sekcji Surowce). Dlatego pogoda to świetne narzędzie do rozumienia cen żywności, ale ryzykowna podstawa inwestycji.
Argument za i przeciw — granie pogodą
Za: szoki pogodowe dają gwałtowne, duże ruchy cen; kto trafi, zarabia szybko. Strukturalnie zmienność rośnie wraz z klimatem.
Przeciw: pogoda jest nieprzewidywalna, a futures ETF tracą na contango. To spekulacja zdarzeniowa, nie inwestycja — dla większości lepsza jest ekspozycja przez spółki rolne.