Nawozy w liczbach
Nawozy to „pokarm" dla roślin. Rolnictwo na skalę przemysłową nie istniałoby bez nich — szacuje się, że około połowy światowej produkcji żywności zawdzięczamy nawozom sztucznym. Dlatego ich cena to nie temat niszowy, lecz kwestia bezpieczeństwa żywnościowego całych krajów.
Trzy główne nawozy (N-P-K)
| Składnik | Z czego powstaje | Kluczowe ryzyko |
|---|---|---|
| Azot (N) | z gazu ziemnego (proces Habera-Boscha → amoniak) | cena gazu — drogi gaz = drogie nawozy |
| Fosfor (P) | z rud fosforanowych (głównie Maroko, Chiny) | koncentracja złóż, eksport Chin |
| Potas (K) | z kopalń soli potasowej (Kanada, Rosja, Białoruś) | geopolityka, sankcje |
Geopolityka potasu i fosforu
Złoża nawozów są skrajnie skoncentrowane geograficznie. Większość światowego potasu pochodzi z Kanady, Rosji i Białorusi — gdy w 2022 r. dwa ostatnie kraje objęto sankcjami, ceny potasu wystrzeliły. Fosfor z kolei zależy w dużej mierze od Maroka (które ma największe złoża) i Chin (które bywają, że ograniczają eksport, by chronić własnych rolników). To czyni nawozy surowcem równie wrażliwym na politykę co na rynek.
Kto rządzi rynkiem
| Firma | Specjalizacja |
|---|---|
| Nutrien (NTR) | największy producent potasu, Kanada |
| Mosaic (MOS) | potas i fosfor, USA |
| CF Industries (CF) | nawozy azotowe (z gazu) |
| Yara (Norwegia) | azot, globalny gracz europejski |
Jak się wystawić na nawozy
Nie ma dobrego, prostego ETF na same nawozy dla detalisty — ekspozycję uzyskuje się przez akcje producentów (Nutrien, Mosaic, CF, Yara). To spółki cykliczne: zarabiają krocie, gdy ceny nawozów są wysokie (drogi gaz, niedobory), i cierpią, gdy ceny spadają. Płacą przy tym przyzwoite dywidendy. Są też częścią szerszych ETF-ów na agrobiznes (np. MOO), opisanych w osobnym wpisie.
Argument za i przeciw — nawozy w portfelu
Za: ekspozycja na bezpieczeństwo żywnościowe i rosnący popyt na żywność; spółki płacą dywidendy i potrafią mocno zyskać w kryzysach energetycznych i geopolitycznych.
Przeciw: mocno cykliczne i zmienne; brak czystego ETF; wyniki zależą od dwóch trudnych do przewidzenia rzeczy naraz — cen gazu i geopolityki.