Cykliczność w liczbach
Półprzewodniki rosną w długim terminie szybciej niż rynek, ale droga jest wyboista. Branża regularnie przechodzi przez ten sam schemat wzlotów i upadków. Powód jest prosty i mechaniczny: podaż jest sztywna, a popyt skacze.
Dlaczego branża jest tak cykliczna
Fabryka chipów (fab) powstaje 3–5 lat i kosztuje dziesiątki miliardów. Gdy popyt nagle rośnie, producenci nie potrafi go szybko zaspokoić — moce produkcyjne są ustalone z góry. Więc ceny chipów strzelają w górę. Wszyscy widzą zyski i zaczynają budować nowe fabryki. Te ruszają kilka lat później — najczęściej akurat wtedy, gdy popyt już osłabł. Nagle jest za dużo chipów, ceny lecą na dół, a fabryki stoją niedociążone.
Anatomia cyklu — pięć faz
| Faza | Co się dzieje | Akcje |
|---|---|---|
| 1. Niedobór | popyt > podaż, ceny chipów rosną | mocno w górę |
| 2. Euforia | wszyscy budują fabryki, prognozy „do nieba" | szczyt — najdroższe |
| 3. Nadprodukcja | nowe fabryki ruszają, popyt słabnie | zaczynają spadać |
| 4. Krach | nadmiar chipów, ceny lecą, cięcia produkcji | dno — najtaniej |
| 5. Odbicie | cięcia równoważą rynek, popyt wraca | znów w górę |
Przykłady z historii
- 2017–2018 boom, 2018–2019 krach. Mania na pamięci i kopanie kryptowalut, potem gwałtowne tąpnięcie cen DRAM.
- 2020–2021 boom (COVID). Praca z domu, niedobór chipów do samochodów, eksplozja popytu.
- 2022 krach. Branża chipów spadła ostro — SOXX (indeks półprzewodników) ~−35%, słabsze spółki znacznie więcej.
- 2023–2025 super-cykl AI. Boom napędzany chipami do sztucznej inteligencji.
Pamięci — najbardziej cykliczny segment
Pamięci (DRAM i NAND, czyli kości RAM i pamięć w dyskach SSD) to towar masowy — jeden producent niewiele różni się od drugiego, więc liczy się głównie cena. To czyni je skrajnie cyklicznymi: w boomie ceny potrafi się podwoić, w bessie spaść o połowę. Dlatego akcje firm pamięciowych (Micron, SK Hynix) huśtają się mocniej niż reszta branży.
Po czym poznać, że zbliża się szczyt
- Book-to-bill spada poniżej 1 — to stosunek nowych zamówień do dostaw maszyn. Poniżej 1 znaczy, że zamówień ubywa.
- Ceny pamięci (DRAM/NAND) zaczynają spadać — sygnał nadpodaży.
- Rosnące zapasy u producentów (TSMC, NVIDIA, Micron) — produkują więcej, niż sprzedają.
- Wszyscy ogłaszają nowe fabryki naraz — klasyczny znak fazy euforii.
Argument za i przeciw — inwestowanie w cykliczną branżę
Za: w długim terminie chipy rosną szybciej niż rynek, a kupno w fazie krachu potrafi dać ponadprzeciętne zwroty. Cykl jest powtarzalny i czytelny dla cierpliwych.
Przeciw: łatwo kupić na szczycie i przeżyć −50% spadek. Trzeba mieć żelazne nerwy i akceptować duże wahania. To nie jest spokojna część portfela.